ابو حاتم رازي از دعات و دانشمندان برجسته ري است، در آغاز سده چهارم که از وی چندين کتاب به چاپ رسيده که مهمترين آنها کتاب الاصلاح است در آموزه های اسماعيلی و مشهورترين آنها نيز کتاب الزينة است که دو بخش متفاوت آن در دو چاپ جداگانه در اختيار است. در اينجا کهنترين نسخه کتاب الزينة را معرفی می کنيم که از لحاظ محل کتابت آن و نيز سرنوشت آن اهميتی مضاعف دارد. اين نسخه همينک در کتابخانه دانشگاه لايپزيک نگهداری می شود و با وجود اينکه کتاب الزينة پيشتر به چاپ رسيده، اما اين نسخه به دليل قدمت و کهنگی آن برای تصحيح چاپ تازه ای از کتاب به کار می آيد؛ به ويژه بخش مربوط فرق شناسی کتاب الزينة که در اين مجلد دوم قرار دارد و اگر ناشری پيدا شود شايد نويسنده اين سطور خود اين بخش ويژه را که از لحاظ مباحث تاريخی فرقه شناسی و ملل و نحل بی نهايت اهميت دارد، از نو بر اساس اين نسخه تصحيح و منتشر کند.
بر روی برگ عنوان نسخه چنين ديده می شود:

"من الجزء الثاني من کتاب الزينة تأليف الشيخ الحميد أبي حاتم أحمد بن محمد بن حمدان الرازي رضوان الله عليه وعلی أتباعه (؟) من أهل التوحيد من اللواحق وأجنحتهم وأيديهم ومستجيبيهم"

بر روی نسخه چندين گواهی قديم و نسبتا جديدتر تملک هست. از اين گواهی ها پيداست که نسخه زمانی به يمن منتقل شده بوده است. می دانيم که زيديان يمن و ري در انتقال بخشی از ميراث معتزليان و زيديان ري و خراسان به يمن در سده های پنجم به بعد سهمی سرنوشت ساز داشته اند. در اين ميان البته شماری از نسخه های کتابهای سنيان نيز بدين ترتيب از ري به يمن منتقل شد که نمونه آن را پيشتر در مورد انتقال نسخه ای از کتاب شرح شهاب الأخبار تأليف احتمالی ابن فندق بيهقي که در ري کتابت شده و همينک در کتابخانه جامع کبير صنعاء موجود است در همين سايت در ضمن يادداشتی متذکر شديم. در مورد نسخه های اسماعيلی در کتابخانه های اسماعيليان يمن و حتی آنچه در کتابخانه های زيديان آنجا موجود است، می دانيم که عمدتا ريشه در نسخه هايی دارند که از مصر به يمن منتقل شده بوده و آن هم عمدتا در دوران صليحيان؛ و بعد از روی آن نسخه ها نسخه های ديگری استنساخ شده بوده است؛ در اين شمارند نسخه هايی که از مکتب ايرانی اسماعيلی در يمن موجود است؛ مانند کتابهای سجستاني و کرماني و ديگران. اما نسخه حاضر از کتاب الزينة چنين پيداست که گويا مستقيما از ري به يمن منتقل شده بوده و بعيد نيست به وسيله قاضي جعفر ابن عبد السلام زيدی معتزلی به يمن در نيمه سده ششم قمری منتقل شده بوده است. او در سفر مهم خود به ايران و به طور خاص به ري سهم مهمی در انتقال نسخه های زيدی و معتزلی به يمن داشته است.
بر روی برگ عنوان نسخه به خط کاتب آمده که: " وعدد کرارسيه خمسة عشر کرّاسة". نيز عدد اوراق آن نيز ثبت شده که ظاهرا 188 برگ خوانده می شود.
گواهی کاتب در پايان نسخه چنين است:
" ...فرغ من کتبته أحمد بن أبي سعد البيهقي في الرابع عشر من ربيع الأول سنة أربع وأربعين وخمسمائة بقرية جيان من رستاق الري. لله الحمد والمنّة".

جيان از نواحی ري بوده که گويا زيديان معتزلی ري نيز در اينجا حضور داشته اند (نک: الأنساب، 3/ 451 تا 452؛ مقايسه کنيد با معجم البلدان ياقوت، 2/ 195 تا 196 که آن را از قرای اصفهان می داند و گويا مقصودش جی معروف اصفهان است؛ نيز بنگريد "اجازه" منتشر شده در پايان مقاله مشترک من و زابينه اشميتکه در رابطه با کتاب مسائل الخلاف ابو رشيد نيشابوري که در آنجا از يک عالم زيدی / معتزلی با عنوان "الحيّاني" ياد شده از قريه "حيّ" ري که گويا بايد "الجياني" باشد از "جيان/ " که در اين سند اخير الجي/ الحي خوانده شده. بدين ترتيب ظاهرا بايد آنچه آنجا آورده ايم اصلاح گردد). آيا کاتب اين نسخه خود اسماعيلی بوده يا خير؟، دور نيست که چنين باشد. به ويژه به دليل آنچه در آغاز نسخه درباره نويسنده اين کتاب ابراز داشته، اما شايد هم از زيديان و معتزليان بيهق و ساکن ري بوده است (آيا او فرزند ابو سعد حاکم جشمي بيهقي بوده؟). می دانيم که کتاب الزينه ابو حاتم رازي به دليل درون مايه عمومی تر آن مورد توجه دانشمندان غير اسماعيلی نيز بوده است.
به هر حال اگر اين کتاب به واقع به وسيله يک کاتب اسماعيلی استنساخ شده باشد؛ نشان از ادامه فعاليت اسماعيليان در ري اوائل سده ششم قمری دارد؛ اسماعيليانی که به خوبی می دانيم در اواخر سده سوم و اوائل سده چهارم قمری در ري و نواحی آن فعال بوده اند (نک: تحقيقات اشترن در اين باره).