ansari.kateban.com , Articles on Islamic manuscripts and bibliography by Hasan Ansari .


--(صفحه اصلى)--
نویسنده






آنچه در اين پايگاه اينترنتی منتشر می شود، بيشتر حاصل مطالعات دهه هفتاد شمسی است که تنها در مواردی محدود با اصلاحات و بازسازی منتشر می شوند. برای ديگر مقالات ...

آرشیو
  • ۱۳۸۵
  • اسفند
  • ۱۳۸۶
  • فروردين
  • ارديبهشت
  • خرداد
  • تير
  • مرداد
  • شهريور
  • مهر
  • آبان
  • آذر
  • دي
  • بهمن
  • اسفند
  • ۱۳۸۷
  • فروردين
  • ارديبهشت
  • خرداد
  • تير
  • مرداد
  • شهريور
  • مهر
  • آبان
  • آذر
  • دي
  • بهمن
  • ۱۳۸۸
  • ارديبهشت
  • مرداد
  • شهريور
  • مهر
  • آبان
  • آذر
  • بهمن
  • اسفند
  • ۱۳۸۹
  • فروردين
  • ارديبهشت
  • خرداد
  • تير
  • مرداد
  • شهريور
  • مهر
  • آبان
  • آذر
  • دي
  • بهمن
  • اسفند
  • ۱۳۹۰
  • فروردين
  • ارديبهشت
  • خرداد
  • تير
  • مرداد
  • شهريور
  • مهر
  • آبان
  • آذر
  • دي
  • بهمن
  • آمار بازدید
    بازدیدکنندگان تا کنون : ۱۶۷۰۵۱ نفر
    کاربران حاضر : ۷ نفر
    تعداد یادداشت ها : ۳۸۴
    بازدید از این یادداشت : ۱۲۹ نفر


    پر بازدیدترین یادداشت ها :


    Powered by Kateban.com
    2006/05/0

    « مطلب قبلی       صفحه اصلی       مطلب بعدی »

    ابو المفضل شيباني و نسخه کتاب الشافي في علوم الزيدية

    نسخه قابل چاپ
    ابو المفضل شيباني، محدث شيعی مسلک برجسته نيمه دوم سده چهارم قمری، عمدتا متکی بود بر سنتهای روايی اهل کوفه. او را عموما امامی مذهب تلقی کرده اند و روايات و احاديثی هم در کتابهای اماميه دارد که اعتقاد به دوازده امام از آن پيداست و سهم او در روايت مربوط به امام غائب (عج). از نقطه نظر منزلت رجالی البته بسيار از او انتقاد شده و حتی نجاشي، شاگردش از روايت مستقيم از وی امتناع داشته است. معلوم نيست که نسبت روايات دوازده امام با او تا چه اندازه صحت دارد و اينکه وی در چه مقام راوی اين احاديث بوده است. آنچه مسلم است گرايشات مذهبی او با جامعه مذهبی اماميه دورانش، دست کم با الگوهای شاخص آن تفاوتهايی داشته است. وی به طور خاص دلبستگی زيادی به نقل احاديث غاليانه شيعی هم دارد. محتمل است که ابو المفضل در زندگی فکری و مذهبی خود تحولاتی داشته و به هر حال از برخی تأليفات و احاديث وی پيداست که به عنوان محدثی حرفه ای به طور خاص به مأثورات شيعی کوفی در سنتهای مختلف آن می پرداخته و ناقل احاديث کوفه و بومهای ديگر برای سنيان بغداد هم بوده است (برای او، نک: فصل مربوطه در رساله دکتری من). ابو المفضل از کسانی است که در روايت متن صحيفه سجاديه سهم عمده ای داشته است؛ اما از تفصيل و جزييات سهم وی چندان چيز زيادی نمی دانيم و هنوز بايد در اين باره تحقيق کرد. از جمله جالب است بدانيم که وی تأليفی دارد به نام کتاب أخبار أبي حنيفة (نک: نجاشي، ص 396). محتمل است اين نکته برخاسته از همين تعلق خاطر به سنن عام کوفی باشد؛ تعلقی که به دلبستگی ابو المفضّل به زيديه و سنتهای روايی آنان هم پيوند دارد (اين کتاب محتملا روايت و يا تحريری از کتاب استادش ابن عقده در اين زمينه بوده، نک: مقاله ما درباره اين کتاب ابن عقده در کتاب ماه دين). اما جالب است بدانيم که او سه کتاب دارد مرتبط با زيديه. يکی فضائل زيد عليه السلام؛ ديگری کتاب من روی عن زيد بن علي بن الحسين و مهمتر از همه کتاب الشافي في علوم الزيدية. او هم نزد زيديان کوفی تحصيل کرده بود و هم زيديان کوفه و ری بعدا به احاديث وی دلبستگی نشان دادند (نک: مثلا کتابهای امالي المرشد بالله و يا آثار ابو عبد الله العلوي). ممکن است اين کتابهای او هم صرفا روايت و تجميع و تنظيم روايات کتابهای استادانش بوده باشد؛ از جمله کتاب من روی عن زيد بن علي که می دانيم شيخش ابن عقده هم چنين کتابی داشته است (در اين مورد نک: مقاله ما در همين سايت با عنوان نسخه ای از يک کتاب مفقود ابن عقده، محدث نامدار شيعه). افزون بر اين، جالب است بدانيم که ابو المفضل شيباني از حسن بن علي ناصر کبير اطروش، امام نامدار زيدی هم البته با يک واسطه روايت می کرده است (نک: اربعين مفيد نيشابوري، ص 55؛ نيز به نقل از آن در بشارة المصطفی، 2/75؛ در اين روايت ابو المفضل از ناصر اطروش مستقيما روايت می کند؛ اما روشن است که اينجا ميان آن دو واسطه ای افتاده است و ابو المفضل نمی تواند بی واسطه از ناصر روايت کند).
    اما نکته ای که اينجا بايد محل تأمل قرار گيرد توجه به سهم ابو المفضل شيباني در روايت نسخه ای از کتاب معروف به مسند زيد بن علي/ المجموع الفقهي (والحديثي) است؛ نسخه ای که از روايت آن نزد زيديان خراسان و ري اطلاع داريم. نسخه های چاپ شده کنونی از اين کتاب نه از طريق ابو المفضل که از طريق عبد العزيز بن اسحاق بن جعفر الکوفي البغدادي معروف به ابن بقّال (تولد. 272 ق؛ د. 363 ق؛ برای او نک: تاريح بغداد، 10/ 458) است؛ با اين وصف اول بار زيديان خراسانی از طريق محدثان نيشابور (و از جمله حاکم حسکاني، محدث حنفی مذهب نيشابوری و نويسنده نامدار شواهد التنزيل) با نسخه ای از آن به روايت ابو المفضل شيباني آشنايي يافتند و از طريق همانها نيز اين نسخه به ري و آنگاه تنها اندکی بعد به يمن منتقل شد. نام ابو المفضّل شيباني بدين طريق مکرر در سند روايت اين کتاب در ميان زيديه مطرح بوده است. از مسند زيد به روايت ابو المفضل شيباني نسخه ای بسيار کهنه در يمن موجود است و خوشبختانه با سند آغازين آن که نام ابو المفضل در آن ديده می شود (از اين نسخه در مجموعه طاووس يمانی عکسی بر اساس ميکروفيلم موجود در دار المخطوطات صنعاء موجود است که مبنای نقل من در اين نوشته قرار گرفته است). همواره زيديان يمن به مناسبت ذکر طرق مسند زيد به اين سند اشاره کرده اند. جالب است بدانيم که فی المثل در الأربعون العلويه قاضي جعفر ابن عبد السلام و نيز در الشافي منصور بالله تنها سند ابو المفضّل از مسند زيد برای روايت مسند به کار رفته و نه سند عبد العزيز بن اسحاق. اينجا سند اين نسخه را ابتدا بر اساس نسخه ياد شده و نيز بر اساس اربعين قاضي جعفر و سپس الشافي منصور بالله نقل می کنيم:

    سند نسخه مسند زيد به روايت ابو المفضل شيباني:
    " أخبرنا الشيخ الإمام شرف الفقهاء، قطب الدين، أحمد بن أبي الحسن بن أحمد الكني -طوّل الله عمره- قال: أخبرنا الشيخ الإمام فخر الدين، زيد بن الحسن البيهقي البروقني ببلد الري قدمها حاجاً في شعبان سنة أربعين وخمسمائة، قال: أخبرنا الحاكم أبو الفضل، وهب الله بن الحاكم أبي القاسم عبيد الله بن عبدالله بن أحمد الحسكاني، قال: أخبرنا أبي، قال: أخبرني أبو سعد عبد الرحمن بن الحسن بن علي النيسابوري بقراءتي عليه من أصله وهو يسمع أنّ أبا المفضّل محمد بن عبدالله بن محمد بن المطلب الشيباني أخبرهم بالكوفة، قال: أخبرنا أبو القاسم علي بن محمد بن الحسن بن كأس النخعي القاضي بالرملة قراءة عليه من كتابه سنة ثماني عشرة وثلاثمائة، قال: حدثني سليمان بن إبراهيم بن عبيد المحاربي جدّي أبو أمي سنة خمس وستين ومائتين، قال: حدثني نصر بن مزاحم المنقري العطار، قال: حدثني إبراهيم بن الزبرقان التيمي، قال: حدثني أبو خالد عمرو بن خالد الواسطي، قال: حدثني زيد بن علي..."

    سند بر اساس اربعين قاضي جعفر:
    "أخبرنا القاضي الأجل شمس الدين جعفر بن أحمد بن عبد السلام [بن أبي يحيى] رضي الله عنه قال: أخبرنا [الفقيه] الإمام أحمد بن أبي الحسن الكني [أسعده الله] عن [الشيخ الإمام] زيد بن الحسن البيهقي رحمه الله عن الحاكم أبي الفضل وهب الله بن الحاكم أبي القاسم عبيد الله بن عبد الله الحسكاني عن أبيه عن أبي سعد عبد الرحمن بن الحسن النيسابوري عن أبي الفضل (کذا: المفضّل) محمد بن عبد الله الشيباني عن أبي القاسم علي بن محمد النخعي عن سليمان بن إبراهيم المحاربي عن نصر بن مزاحم المنقري عن إبراهيم بن الزبرقان التميمي عن أبي خالد عمرو بن خالد الوسطي عن [الإمام زيد] بن علي عن [أبيه] علي بن الحسين عن [أبيه] الحسين بن علي عن [أبيه] علي بن أبي طالب [عليه وعلهيم جميعاً أفضل السلام] قال: "

    و اين سند در کتاب الشافي منصور بالله:
    "أخبرنا الشيخ الأجل الأوحد حسام الدين، الحسن بن محمد الرصاص - رحمه الله تعالى - قراءة عليه، وأخبرنا الشيخ الأجل العالم الفاضل محيي الدين، عمدة المتكلمين، محمد بن أحمد بن الوليد العبشمي القرشي، قالا: أخبرنا القاضي الأجل شمس الدين، جمال الإسلام والمسلمين، جعفر بن أحمد بن عبد السلام بن أبي يحيى - رضوان الله عليه - قال: أخبرنا الشيخ الإمام شرف الفقهاء، قطب الدين، أحمد بن أبي الحسن بن أحمد الكني -طوّل الله عمره- قال: أخبرنا الشيخ الإمام فخر الدين، زيد بن الحسن البيهقي البروقني - رحمه الله تعالى - ببلد الري قدمها حاجاً في شعبان سنة أربعين وخمسمائة، قال: أخبرنا الحاكم أبو الفضل، وهب الله بن الحاكم أبي القاسم عبيد الله بن عبدالله بن أحمد الحسكاني، قال: أخبرنا أبي، قال: أخبرني أبو سعد عبد الرحمن بن الحسن بن علي النيسابوري بقراءتي عليه من أصله وهو يسمع: أن أبا الفضل (کذا: المفضّل) محمد بن عبدالله بن محمد بن المطلب الشيباني أخبرهم بالكوفة، قال: أخبرنا أبو القاسم علي بن محمد بن الحسن بن كاس النخعي القاضي بالرملة قراءة عليه من كتابه سنة ثماني عشرة وثلاثمائة، قال: حدثني سليمان بن إبراهيم بن عبيد المحاربي جدّي أبو أمي سنة خمس وستين ومائتين، قال: حدثني نصر بن مزاحم المنقري العطار، قال: حدثني إبراهيم بن الزبرقان التيمي، قال: حدثني أبو خالد عمرو بن خالد الواسطي، قال: حدثني زيد بن علي وهو المصنف"
    در اين سند همه رجالش شناخته شده هستند جز عبد الرحمان النيسابوري که بد نيست شرح حالش را که از رجال حديثی برجسته نيشابور بوده؛ معروف به ابو سعد ابن علّيک بر اساس سياق فارسي نقل کنيم:
    عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِّيكِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ الْحَافِظُ النَّيْسَابُورِيُّ، الْمَعْرُوفُ بِأَبِي سَعْدِ بْنِ عَلِّيكٍ، مَشْهُورٌ ثِقَةٌ فَاضِلٌ حَافِظٌ جَلِيلُ الْقَدْرِ، وَهُوَ ابْنُ بِنْتِ أَحْمَدَ بْنِ عَلِيٍّ الصَّفَّارِ، وَكَانَ جَدُّهُ أَمِينَ أَهْلِ نَيْسَابُورَ مِنَ التُّجَّارِ، فَاجْتَهَدَ فِي الْعِلْمِ صَارَ مِنَ الْحُفَّاظِ وَصَنَّفَ الْكُتُبَ، وَجَمَعَ الْمَشَايِخَ وَالأَبْوَابَ، وَصَنَّفَ كِتَابًا فِي الْمُخْتَلِفِ وَالْمُؤْتَلِفِ، وَكَانَ حَسَنَ الْحِفْظِ وَالْمُذَاكَرَةِ، عُقِدَ لَهُ مَجْلِسُ الإِمْلاءِ غُدُوَاتِ الأَرْبِعَاءِ، فَأَمْلَى فِي مَسْجِدِ الْمُطَرِّزِ سِنِينَ، حَدَّثَ عَنْ: أَبِي سَعِيدٍ الرَّازِيِّ، وَالْحَامِ أَبِي أَحْمَدَ، وَعَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ شَاذَانَ وَأَبِي حَفْصِ بْنِ شَاهِينَ، وَالدَّارَقُطْنِيِّ، وَأَبِي الْحَسَنِ الْحَرْبِيِّ، وَأَبِي الطَّيِّبِ الْمُسْتَمْلِي، وَأَبِي الْمُفَضَّلِ الشَّيْبَانِيِّ، وَطَبَقَتِهِمْ بِخُرَاسَانَ وَالْعِرَاقِ، وَأَكْثَرَ عَنِ الْحَاكِمِ أَبِي أَحْمَدَ يَحْيَى، قَبِلَهُ وَائْتَمَنَهُ عَلَى كُتُبِهِ، وَبَقِيَ حَمِيدَ السِّيرَةِ إِلَى أَنْ تُوُفِّيَ سَنَةَ إِحْدَى وَثَلاثِينَ وَأَرْبَعِ مِائَةٍ، رَوَى عَنْهُ أَبُو الحسن وَأَبُو عَبْدِ اللَّهِ الْفَارِسِيُّ، وَأَبُو صَالِحٍ، وَأَبُو الْمَعَالِي الْجُوَيْنِيُّ." (المنتخب، ص 478). فرزند حاکم حسکاني نيز در همين کتاب معرفی شده است (نک: ص 722).

    حال جالب است بدانيم که در حالی که در اين سند نام حاکم حسکاني آمده، اما در کتاب شواهد التنزيل خود او طريقش به روايات زيد بن علي اندکی تفاوت دارد اما در هر حال باز هم از طريق ابو المفضل شيباني است (شواهد التنزيل لقواعد التفضيل، ج‏1، ص: 43):
    "وَ أَخْبَرَنَا أَبُو سَعْدٍ الصَّيْدَلَانِيُّ، قَالَ: أَخْبَرَنَا أَبُو الْمُفَضَّلِ‏ الشَّيْبَانِيُّ قَالَ: أَخْبَرَنَا أَبُو الْقَاسِمِ النَّخَعِيُّ الْقَاضِي، قَالَ: حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْمُحَارِبِيُ‏ قَالَ: حَدَّثَنِي نَصْرُ بْنُ مُزَاحِمٍ الْمِنْقَرِيُّ قَالَ: حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الزِّبْرِقَانِ التَّيْمِيُّ قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْوَاسِطِيُّ قَالَ: حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ‏ عَنْ جَدِّهِ [الْحُسَيْنِ‏] عَنْ عَلِيٍّ ع قَالَ ...‏ ". جالب است بدانيم که متن اين روايت در مسند زيد ديده می شود. الصيدلاني ياد شده نبايد ابو سعد ابن علّيک باشد (مقايسه کنيد با الانساب سمعاني، 3/90).

    طريق ابو المفضّل شيباني به روايات منسوب به زيد بن علي مورد توجه منابع امامي هم بوده و شيخ طوسي در امالي آن را نقل کرده است (الأمالي، ص: 489):
    " أَخْبَرَنَا جَمَاعَةٌ، عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ‏، قَالَ: أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ كَاسٍ الْقَاضِي النَّخَعِيُّ بِالرَّمْلَةِ، قَالَ: حَدَّثَنِي جَدِّي سُلَيْمَانُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عُبَيْدٍ الْمُحَارِبِيُ‏، قَالَ: حَدَّثَنَا نَصْرُ بْنُ مُزَاحِمٍ الْمِنْقَرِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ الزِّبْرِقَانِ، عَنْ أَبِي خَالِدٍ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ (عَلَيْهِ السَّلَامُ)، فِي قَوْلِهِ (تَعَالَى): «وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ» يَقُولُ: فَضَّلْنَا بَنِي آدَمَ عَلَى سَائِرِ الْخَلْقِ‏ «وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ» يَقُولُ: عَلَى الرَّطْبِ وَ الْيَابِسِ‏ «وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ» يَقُولُ: مِنْ طَيِّبَاتِ الثِّمَارِ كُلِّهَا «وَ فَضَّلْناهُمْ» يَقُولُ: لَيْسَ مِنْ دَابَّةٍ وَ لَا طَائِرٍ إِلَّا هِيَ تَأْكُلُ وَ تَشْرَبُ بِفِيهَا، لَا تَرْفَعُ بِيَدِهَا إِلَى فِيهَا طَعَاماً وَ لَا شَرَاباً غَيْرَ ابْنِ آدَمَ فَإِنَّهُ يَرْفَعُ إِلَى فِيهِ بِيَدِهِ طَعَامَهُ، فَهَذَا مِنَ التَّفْضِيلِ." اين روايت البته در مسند زيد ديده نشد.
    جالب است که در همين امالي شيخ طوسي روايت ديگری از ابو المفضل از روايات زيد بن علي نقل شده که سندش با سند قبلی متفاوت است و معلوم نيست که اين سند متعلق به چه کتاب از ابو المفضل شيباني است و نسبتش با سند قبلی چيست؟ من احتمال می دهم که اين سند دومی ربطی به کتابی از ابو المفضل ندارد که در آن سند اولی آمده است. سند اولی مربوط است به مجموعه ای شبيه مسند زيد کنونی (نک:الأمالي، ص: 452):
    "أَخْبَرَنَا جَمَاعَةٌ، عَنْ أَبِي الْمُفَضَّلِ‏، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ زَكَرِيَّا الْمُحَارِبِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ نَصْرِ بْنِ‏ مُزَاحِمٍ‏، قَالَ: حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ أَبِي خَالِدٍ عَمْرِو بْنِ خَالِدٍ الْوَاسِطِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ آبَائِهِ، عَنْ عَلِيٍّ (صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ)، قَالَ: أَتَى رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) فَقَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَيُّ الْخَلْقِ أَحَبُّ إِلَيْكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ) وَ أَنَا إِلَى جَنْبِهِ هَذَا وَ ابْنَاهُ وَ أُمُّهُمَا، هُمْ مِنِّي وَ أَنَا مِنْهُمْ، وَ هُمْ مَعِي فِي الْجَنَّةِ هَكَذَا، وَ جَمَعَ بَيْنَ إِصْبَعَيْهِ."

    حال با توجه به آنچه گذشت بسيار محتمل است که منظور نجاشي از کتاب الشافي في علوم الزيدية روايت ابو المفضل از نسخه مسند زيد/ المجموع الفقهي بوده که در واقع شامل احاديث (علوم) منسوب به زيد بن علي است.

    ارسال شده توسط حسن انصارى در تاريخ يكشنبه 11 دي 1390 ساعت 8:15 قبل‏ازظهر


    لینک ثابت این یادداشت:



    
    
    آخرین نوشته ها
  • فهارس اماميه (1): فهرست عبد الله بن جعفر الحميري (؟)
  • سرنوشت يک روايت ساختگی
  • چند نکته انتقادی در رابطه با کتاب فهارس الشيعة
  • يک متن معتزلی به روايت شيخ صدوق
  • مکتب تفکيک (2)
  • نسخه ای کهنه از اسماعيليان ری در يمن
  • نسخه ای از کتابی معتزلی در کتابخانه ای اسماعيلی
  • معرفی يک متن کهن شيعی درباره امامت
  • فقر فکری "مکتب تفکيک" (1)
  • امالي محمود بن العزيز (5): ابن العمراني معتزلی مذهب
  • ابو المفضل شيباني و نسخه کتاب الشافي في علوم الزيدية
  • مبانی اصولی / کلامی زيديان مکتب قديم (1): بازسازی کتاب الالفة والجملة تأليف محمد بن منصور المرادي (د. بعد از 290 ق)
  • ملل ونحل ابن شهرآشوب
  • توضيحاتی افزون درباره خاندان نقبای حسنی نيشابور
  • امالي محمود بن العزيز (4): ابو البرکات البغدادي و آل کاکويه
  • امالي محمود بن العزيز (3): زيديان معتزلی نيشابور
  • امالي محمود بن العزيز (2) : نکته ای درباره وزيری دانشمند
  • کتابی از فيلسوفی ناشناخته با سرنوشتی هولناک: امالي محمود بن العزيز الکاتبي (1)
  • اخبار فخّ وخبر يحيی بن عبد الله تأليف احمد بن سهل الرازي؛ کتابی مجعول (1)
  • اصول حديثی: ضرورت پژوهشی همه جانبه درباره اجازات شيعی
  • دشواره بازسازی متون: نمونه کتاب الوصيه عيسی بن المستفاد
  • رويارويي ابن سينا با معتزله در ري
  • کتابهای حسن بن سليمان الحلي
  • کتاب الکامل صاعد بن احمد الاصولي، کتابی در دانش کلام معتزلی
  • بازسازی دو کتاب از ابو عيسی الوراق و حسن بن موسی النوبختي
  • چند خاندان زيدی مذهب در ري سده های پنجم و ششم قمری و روايت امالي سمّان
  • کتاب النبوة شيخ صدوق
  • تصحيح کتاب الأبحاث في تقويم الأحداث
  • اربعينی نويافته از شيخ منتجب الدين رازي (1)
  • معرفی تفسيری ناشناخته از مکتب معتزليان ري
  • گامی در راستای بازسازی متن "مشيخه" يک محدث شيعی
  • رجال الشيعه ابن فضّال، به روايت دارقطني
  • فارسيّات ابو سعد سمّان و قطعه شعری نو يافته از رودکی
  • علمای شيعه در ذيل تاريخ بغداد ابن الدبيثي
  • يک طريق حديثی معتزلی: احاديث زمخشري
  • صوفی خوابگزار
  • دو نسخه کهنسال نو يافته از کتاب عمده ابن البطريق
  • سير مهاجرت يک نسخه: معرفی نسخه ای از ضياء الحلوم
  • از فلسفه اسلامی و تاريخ آن چه می دانيم؟
  • دو کتاب در کلام معتزلی از سده هفتم قمري
  • از مجموعه نسخه های خطی مونيخ (1)
  • تصحيح چند کتاب از حاکم جشمي: تحکيم العقول و ...
  • تشيع و ميراث کلامی اشعريان
  • علامه قزوينی و کتاب الياقوت ابن نوبخت
  • ضرورت تصحيح دوباره اين چند کتاب
  • چند کتاب کلامی تقديمی به يک امير فاضل شيعی
  • تفسير ابو القاسم التيمي
  • سراج العقول و چند کتاب ديگر از نويسنده يواقيت العلوم (2)
  • مصباح العرفان ومفتاح البيان علي بن سليمان البحراني و ديگر آثار او
  • چند کتاب ارزشمند کلامی
  • روضة المتقين سيد احمد علوي
  • اجازه ای از کنجي شافعي
  • از خزائن سليمانيه (3)
  • معرفی نسخه ای با تاريخ 421 ق از يک کتاب فقهی و خلافی از قاضي القضات دولت محمود غزنوي
  • از خزائن سليمانيه (2)
  • مناقب خوارزمی و نسخه ای کهنه از آن
  • يک کتابخانه با نسخه هايی ارزشمند
  • نسخه ای مهم و شايسته انتشار از صحيفه سجاديه
  • امالی شريف مرتضی و نسخه ای تازه از آن
  • دو نسخه تفسير الواضحِ عبد الله بن المبارک الدينوري و نکته ای درباره "طريقه فهرستی"
  • انواع مجالس اهل علم و "مجلس النظر"
  • از خزائن کتابخانه سليمانيه
  • تفسيری ناشناخته و محتملا از کرّاميان بلخ
  • نسخه ضوء الشهاب فضل الله راوندي به خط سيد حيدر آملي
  • باز هم درباره ناصريات (4)
  • پيشنهادی درباره آثار شريف مرتضی
  • رديه شريف مرتضی بر فلاسفه (2)
  • کتاب تراجم الأعاجم و زين المشايخ البقالي
  • يک دانشمند امامی ناشناخته از بيهق سده ششم قمری و معرفی آثاری از او
  • نسخه ای از ابانه در فقه ناصر اطروش همراه با زوائد آن: گردآوری شعيب بن دلير يا تدوينی از باجويه؟
  • زوائد الإبانة (2): نسخه ابن الوليد القرشي
  • چند نکته درباره ابانه چاپ مجلس (1)
  • تقابل معتزله و فلاسفه: از ابن الملاحمي تا رديه های زيديان معتزلی در سده ششم قمری
  • راه "نجات" از "فتنه" و "اختلاف" : سندی مهم درباره عقايد گروهی از شيعيان کوفه در اواخر سده دوم قمری
  • تحفه ای گرانقدر از خوارزم (3)
  • يک دانشمند و اديب امامی مذهب فراموش شده: نمونه ای از "انسان گرايی ادبی" در تشيع
  • پروژه ای برای تدوين تاريخچه فقه زيدی
  • تبيانی پيش از تبيان: تفسيری شيعی و ناشناخته از يک دانشمند اهل طوس
  • لبّ لباب و پرسشی چند
  • تفسير پديده وحی از معتزليان تا روشنفکری دينی معاصر (1): نظريه اشعريان
  • معرفی چند مشيخه نصيری
  • گزارش حميد الدين کرماني از انديشه ابو القاسم کوفي
  • أبو زيد العلوي وکتابه الإشهاد
  • نسخه کتاب الفاضح ابن رستم طبري
  • اصول روايی (4): آثار مفقود شيخ صدوق، چرا و چگونه؟
  • نکته ای درباره مذهب فردوسی
  • معنا و مفهوم "اصل" در ميانه دو شيوه اصولی و اخباری (3)
  • اصول حديثی (2)
  • انوار العقول و نويسنده آن
  • کتابی جديد از ميراث مکتب ري
  • فقه زيدی و برنامه عمل دولت (1)
  • مکتب تفکيک و فلسفه ستيزی
  • دو نسخه از کتاب مفقود نصر بن مزاحم
  • نسخه ای از يک کتاب مفقود ابن عقده، محدث نامدار شيعه
  • متن مکمل کتاب الحرة ابو معشر السندي
  • ادبيات مقتل الحسين (ع)
  • مقتل الحسين از عمار الدهني به روايت ابن السماک بغدادي
  • بحثی درباره دعای ندبه
  • محقق جعفری، متکلمی از تبار متکلمان شيعه
  • "اصل" نزد محدثان و نگاهی به نظريه تحليل فهرستی: نقدی بر يک رويکرد رجالی
  • با محمد ارکون در پاريس
  • کتابشناس نظريه پرداز
  • سنت امالی نويسی در ميان زيديه
  • روايتی جديد و منتشر نشده از تاريخ الأئمه و سهم حسين بن حمدان الخصيبي
  • تحفه ای گرانقدر از خوارزم (2)
  • بررسی يک نسخه نويافته: شرح مقدمه شيخ طوسي از يک دانشمند ناشناخته امامی مذهب
  • مونس الحزين شيح صدوق و بحثی درباره ميزان اصالت حکايت مسجد جمکران
  • معتزليان و تفسير قرآن
  • تحفه ای گرانقدر از خوارزم (1)
  • از ميراث زيديان ايران (2): نسخه ای شامل دو کتاب نحوی متعلق به يک کتابخانه زيدی شمال ايران
  • ضياء الدين مکي و کتاب الکفاية
  • نسخه شناسی و کتابشناسی (1)
  • ميراث زيديان ايران (1): کتابی کلامی از ابو مضر الشريحي
  • تفسير کتاب الله؛ متنی از کدامين دوران: نيمه سده هفتم يا اواخر سده هشتم؟
  • کتابی جديد از ابن فورک اشعری و کراميه
  • معرفی رسائل الحکمة العلوية
  • پيشنهادی برای تدوين نامنامه جامع دانشمندان ايران اسلامی
  • نسخه ای تازه ياب از المغني علي بن پيرمرد ديلمي
  • از گنجينه های نسخه های خطی (1)
  • صدر الدين سرخسي و تهافت الفلاسفه غزالي
  • نسخه ای کهن از تنزيه الأنبياء شريف مرتضی
  • سنت "سيره" نويسی زيديان و کتاب الحدائق الوردية
  • نسخه ای کهن از کتاب تبصرة الأدلة نسفي
  • امام يحيی بن حمزه و سهم او در دانشهای دينی
  • معرفی نسخه شماره 91 مجموعه گلازر کتابخانه دولتی برلين
  • درباره اصالت زيارت عاشوراء
  • نسخه ای ديگر از سيره منصوری

  • ansari.kateban.com -- copyright: 2006 - 2007 © -- Powered by kateban.com