ansari.kateban.com , Articles on Islamic manuscripts and bibliography by Hasan Ansari .


--(صفحه اصلى)--
نویسنده






آنچه در اين پايگاه اينترنتی منتشر می شود، بيشتر حاصل مطالعات دهه هفتاد شمسی است که تنها در مواردی محدود با اصلاحات و بازسازی منتشر می شوند. برای ديگر مقالات ...

آرشیو
  • ۱۳۸۵
  • اسفند
  • ۱۳۸۶
  • فروردين
  • ارديبهشت
  • خرداد
  • تير
  • مرداد
  • شهريور
  • مهر
  • آبان
  • آذر
  • دي
  • بهمن
  • اسفند
  • ۱۳۸۷
  • فروردين
  • ارديبهشت
  • خرداد
  • تير
  • مرداد
  • شهريور
  • مهر
  • آبان
  • آذر
  • دي
  • بهمن
  • ۱۳۸۸
  • ارديبهشت
  • مرداد
  • شهريور
  • مهر
  • آبان
  • آذر
  • بهمن
  • اسفند
  • ۱۳۸۹
  • فروردين
  • ارديبهشت
  • خرداد
  • تير
  • مرداد
  • شهريور
  • آمار بازدید
    بازدیدکنندگان تا کنون : ۲۵۵۰۴۱ نفر
    کاربران حاضر : ۶ نفر
    تعداد یادداشت ها : ۲۹۳
    بازدید از این یادداشت : ۷۸۲ نفر


    پر بازدیدترین یادداشت ها :


    Powered by Kateban.com
    2006/05/0

    « مطلب قبلی       صفحه اصلی       مطلب بعدی »

    يادی از دکتر شرف

    نسخه قابل چاپ
    سالها در دائرة المعارف بزرگ اسلامی توفيق آن را داشتم که از نزديک از محضر دانشی مرد بزرگی بهره مند شوم که بی ترديد يکی از مفاخر برجسته فرهنگی ايران بود. دکتر شرف تقريبا از آغاز تأسيس دائرة المعارف بزرگ اسلامی همکاری خود را با اين مرکز آغاز کرد و من هم که از سال 1367 با آن مرکزهمکاری داشتم، فرصتهای بسياری را می يافتم که محضر او را درک کنم. در برخی از اين سالها همراه يکی دو تن ديگر از مشتاقانش تقريبا دو تا سه بار در هفته خدمت او می رسيديم و از محضرش بهره می برديم. استاد شرف در دانشهای متعددی تخصص داشت و به بسياری ديگر از علوم آشنايی قابل ستايشی داشت. علاوه بر ادب عربی و فارسی که هر دو را نيک می دانست، دکتر شرف، در فلسفه يونانی و اسلامی محققی توانا بود و با آشنايی مناسبی که از يونانی داشت و نيز به دليل تخصص و دانش گسترده اش در ادب عرب، به خوبی از عهده فهم و تفسير متون فلسفی بر می آمد. وی فلسفه را به صورت انتزاعی و مجرد از تحولات تاريخی فرا نگرفته بود، بلکه به دليل علاقه وافری که به تاريخ و مطالعات تاريخی در دو حوزه ايرانی/ اسلامی و نيز تاريخ جهانی داشت و به ويژه اطلاع عميقی که از تاريخ مغرب زمين داشت، بنابراين فلسفه را در تحول تاريخی فرا گرفته بود. دکتر شرف در عين حال به خوبی فلسفه مدرسی و عصر رنسانس و فيلسوفان عصر جديد غرب را مطالعه کرده بود و به ويژه به دليل تحصيلاتش در انگلستان و سالها اقامت در آلمان، با تفاسير جديد و مکاتب نوين فلسفی آشنا بود و اين امر از کتابخانه شخصی او هم که در مورد آثار فلسفی غربی بسيار غنی بود، پيداست. او شعر هم می گفت و در عين حال اشعار بسياری نيز به فارسی و عربی از حفظ داشت. در محضرش عموما بحثهای مختلفی در می گرفت، به ويژه اگر عقيده اش درباره مسئله ای به چالش گرفته می شد. از ادب و شعر فارسی و عربی تا فلسفه و تاريخ و ادبيات غربی. شايد کسی به اندازه او در ايران آثار کلاسيک را نخوانده بود . بسيار استادانه از ادبيات و شعر غربی و از آثار ماندگار ادبی سخن می گفت. به دليل سنت خانوادگی و اقامت در کشورهای عربی، دکتر شرف مطالعات دينی خوبی داشت و در اين زمينه ها هم کتاب بسيار خوانده بود. ويژگی اصلی دکتر شرف خواندن بود. وی بسيار خوانده بود و البته بسيار کم هم نوشته بود. تنها به ضرورت می نوشت و از جمله ضرورتها کتابهايی بود که در دوره تدريس در دانشگاه و يا در در دوره همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی نوشته بود. فهرست نوشته هايش حاکی از تنوع تخصصهای اوست. او در عين حال که متافيزيک ارسطو را بر اساس اصل يونانی آن ترجمه کرده بود، اما توانايی نوشتن مقالاتی مانند ابوالعلای معری را نيز داشت. هم ارسطو و ابن سينا را می نوشت و هم درباره فلسفه هگل قلم می زد و سخن می گفت و در عين حال درباره محی الدين بهترين تحقيقات را به فارسی می نوشت. به جز عربی، که آن را نيک می دانست، به زبانهای انگليسی، آلمانی، فرانسه و يونانی تسلط داشت و چند زبان ديگر اروپايی را نيز به خوبی می شناخت. از ويژگيهای دکتر شرف، حضور در تحولات سياسی معاصر ايران و اطلاع دقيق بر مجاری امور سياسی بود. به دقت اخبار ايران و جهان را دنبال می کرد و از تحولات صد ساله اخير در حوزه فرهنگ و سياست خاورميانه به خوبی آگاه بود. جريانهای مذهبی و سياسی کشورهای عربی را نيک می شناخت و به خوبی قدرت تحليل داشت. از نزديک در جريان بسياری از مسائل سياسی بود و اين در سنت خانوادگی و نقش پدر دانشمندش در مسائل دوران پهلوی اول و دوران تبعيد و زندان ريشه داشت. با بسياری از رجال فرهنگ و سياست هفتاد ساله اخير ايران از نزديک آشنا بود و حکايتهای بسياری از آنها به خاطر داشت و نقل می کرد. کاش کسی از دوستانمان همت کند و آنها را به قلم آورد. ايران دوست بود و در عين تعصب بر ايرانی و هر آنچه متعلق به ايران است، از تعصبات کور ناسيوناليستی به دور بود و سهم فرهنگ و ادب عربی را به نيکی می شناخت و عقايد او درباره زبان و خط فارسی و نسبت ميان هويت ملی و هويت دينی و مذهبی ايران بسيار معتدل و برخاسته از دانش عميقش به تاريخ بود. برخلاف ظاهر گاه عصبی مزاجش، به غايت در ابراز نظر و عقيده، به ويژه آنجا که مربوط به مسائل علمی و ارزيابی مسائل تاريخی می شد، جانب اعتدال را رعايت می کرد و اسير گزافه گويی متعصبانه نمی شد و سهم هر کس و هر چيز را به نيکی می شناخت.
    بی ترديد قدر واقعی دکتر شرف شناخته نشد. وی اگر اقامت در فرنگ را برای هميشه برگزيده بود، بی ترديد در مقام يک استاد برجسته دانشگاه در ميان خاورشناسان و ايران شناسان می درخشيد و می توانست مقالات زيادی در ژورنالهای خاور شناسی منتشر کند؛ اما او چنانکه خود همواره از اين تعبير بهره می گرفت، "اهل تعينات" نبود و زندگی زاهدانه را در تهران ترجيح می داد. سخاوتمندانه خود را در اختيار شاگردانش قرار می داد و آنان را بهره مند از دانش ستايش آميز خود می کرد. به خاطر دارم يکبار که بر روی شخصيت ابو شاکر ديصاني کار می کردم، درباره ديصانيه از او پرسشی کردم و او شايد حدود سه ساعت در اين باره برای من سخن گفت و با بزرگواری مقاله ابن ديصان / برديصان خود را در اختيارم گذاشت تا مطالعه کنم. سالها بعد در درسهای ديصانيه در مدرسه عالی سوربن دقت سخنان دکتر شرف و تطابق آن را با نظرات برجسته ترين متخصصان اين فن دريافتم. کاش همتی شود و مجموعه مقالاتش يکجا منتشر شود.

    ارسال شده توسط حسن انصارى در تاريخ سه شنبه 27 آذر 1386 ساعت 6:56 بعدازظهر


    لینک ثابت این یادداشت:



    
    
    آخرین نوشته ها
  • مونس الحزين شيح صدوق و بحثی درباره ميزان اصالت حکايت مسجد جمکران
  • سرگذشت يک طبري شيعی و متن کتابی از او
  • بررسی و متن يکی از منابع الغيبه شيخ طوسي
  • معتزليان و تفسير قرآن
  • تحفه ای گرانقدر از خوارزم (1)
  • از ميراث زيديان ايران (2): نسخه ای شامل دو کتاب نحوی متعلق به يک کتابخانه زيدی شمال ايران
  • ضياء الدين مکي و کتاب الکفاية
  • نسخه شناسی و کتابشناسی (1)
  • ميراث زيديان ايران (1): کتابی کلامی از ابو مضر الشريحي
  • تفسير کتاب الله؛ متنی از کدامين دوران: نيمه سده هفتم يا اواخر سده هشتم؟
  • کتابی جديد از ابن فورک اشعری و کراميه
  • معرفی رسائل الحکمة العلوية
  • پيشنهادی برای تدوين نامنامه جامع دانشمندان ايران اسلامی
  • رساله ای بازمانده از واقفيان و رديه شيخ طوسي
  • نسخه ای تازه ياب از المغني علي بن پيرمرد ديلمي
  • از گنجينه های نسخه های خطی (1)
  • صدر الدين سرخسي و تهافت الفلاسفه غزالي
  • نسخه ای کهن از تنزيه الأنبياء شريف مرتضی
  • سنت "سيره" نويسی زيديان و کتاب الحدائق الوردية
  • نسخه ای کهن از کتاب تبصرة الأدلة نسفي
  • امام يحيی بن حمزه و سهم او در دانشهای دينی
  • معرفی نسخه شماره 91 مجموعه گلازر کتابخانه دولتی برلين
  • درباره اصالت زيارت عاشوراء
  • نسخه ای ديگر از سيره منصوری
  • متن کتابی کهن در اخبار نهاد وکالت در دوره غيبت صغری
  • "روايت تاريخیِ" چهل سال و کتاب الاحتجاج فرزند حسين بن سعيد اهوازي
  • بازمانده های کتاب اخبار أبي هاشم الجعفري از ابن عياش جوهري
  • اصل , سرچشمه منابع حديثی
  • اخبار الوکلای ابن عيّاش الجوهري
  • کتاب الفرق بين الآل والأمة از الريان بن الصلت
  • چهار مکتوب به گیلان و دیلمستان متعلق به نخستين سالهای سده هفتم قمری
  • دو نسخه کهن از دو کتاب کلامی و جدلی
  • حاکم جشمي و کتابهايش
  • شريف مرتضی و ابن سينا
  • صاعد بن احمد الاصولي و تصحيح تازه ای از کتاب الکامل او
  • المستصفای غزالی در نظاميه بغداد
  • نسخه ای نويافته از شريف رضي
  • تازه هايی درباره روايت نهج البلاغة در ميان مذاهب مختلف
  • هويت نويسنده کتاب يواقيت العلوم ودراري النجوم
  • نسخه خطی فصل امامت از کتاب شرح اصول الخمسه ابو الحسين بصري
  • کتاب التأثير والمؤثر حاکم جشمي و اهميت آن در تاريخ علم کلام معتزلی
  • مکتب متکلمان معتزلی ری
  • يک سند ارزشمند درباره عقايد فرق مختلف اسلامی
  • يادداشتهايی از کتاب غرر الأمثال بيهقي
  • متکلمی تأثير گذار که حتی هويتش دقيقا روشن نيست
  • دو کتاب از قاضي جعفر ابن عبدالسلام معتزلی زيدی درباره اصول فقه
  • رساله ای درباره زيادت وجود بر ماهيت
  • تحقيقی درباره يک نسخه خطی مجهول الهوية در موضوع کلام معتزلی: کتاب مبادیء الأدلة يا کتاب المدخل؟
  • ادبيات امامت نگاری زيديان و جدل ضد معتزلی و ضد امامی
  • رساله ای در رد بر محمود ابن الملاحمي المعتزلي درباره امامت
  • معرفی رساله ای کهن درباره امامت
  • کتابی از قاضي عبدالجبار در ميان مسائل المرتضی
  • رديه نويسی بر ابن تيميه در مکه سده هشتم قمری
  • ناگفته هايی از جامعه ري در سده های پنجم و ششم قمری
  • زيديه در تقابل با معتزله: رديه ای از قاضي جعفر ابن عبدالسلام درباره امامت
  • جريان سوم: بازگشت به اصول (گرايشی زيدی در عقايد کلامی در ميان دو نظام فکری معتزلی و مطرفی)
  • تاريخچه مناسبات اعتقادی و کلامی زيديان و معتزليان
  • کتابی از حاکم جشمي به زبان فارسی و ترجمه عربی آن (معرفی اجمالی)
  • مسائل کلامی در کتاب عيون المسائل حاکم جشمي
  • باز هم درباره کتاب عيون المسائل حاکم جشمي: از بلخي تا جشمي
  • نسخه ای کامل و کهن از اربعين سيلقي و سهم زيديه در روايت آن
  • کتاب العيون و شرح آن از حاکم جشمي
  • سرنوشت يک متن: از الکافي کليني تا الطرف ابن طاووس
  • متن يکی از کهنترين اسناد درباره امام غائب
  • متن کتاب الرد علی الواقفة از الحسن بن موسی الخشاب
  • چند کتاب تازه از پرفسور حسين مدرسی
  • مدخل مطالعه ای تفصيلی درباره کتاب بصائر الدرجات و هويت نويسنده آن
  • انتشار کتاب المقالات ابو علي الجبايي
  • توضيحی درباره هويت ابو جعفر الجديدي، نويسنده کتاب المعاد ، يکی از منابع کتاب تحفة المتکلمين ملاحمي
  • مدخلی بر مناسبات ميان متکلمان و فيلسوفان در تمدن اسلامی (به مناسبت انتشار کتاب تحفة المتکلّمين محمود الملاحمي)
  • علم کلام و مواجهه با فلسفه (بخش پايانی مباحث تاريخ علم کلام )
  • یک دوره مختصر تاريخ علم کلام در اسلام (7)
  • بايسته های پژوهشی در عرصه شناخت انديشه غلات: بخشی از پيشگفتار کتاب ميراث غلات شيعه (در دست تأليف)
  • الاهيات تنزيهی يا الاهيات تشبيهی، مسئله اين است: نقدی بر رويکرد ضد فلسفی در جريان شناسی انديشه غاليانه
  • تأملاتی درباره تاريخنگاری فلسفه اسلامی در ايران (2)
  • تأملاتی درباره تاريخنگاری فلسفه اسلامی در ايران (1)
  • يک دوره مختصر تاريخ علم کلام در اسلام (6)
  • قاضي اسماعيل اکوع
  • يک دوره مختصر تاريخ علم کلام در اسلام (5)
  • سهم سيد عبدالله شبّر در نزاع اخباری/اصولی (1)
  • ميراث مکتوب شيعی و شيوه های نقادی غير تاريخی
  • يک دوره مختصر تاريخ علم کلام در اسلام (4)
  • شيخ صدوق و ابو العباس حسني
  • پاره ای محتمل از کتاب نقض المقنع ابو الحسين بصري، متکلم نامدار معتزلی
  • پاره هايی از کتابی منسوب به فضل بن شاذان نيشابوري
  • يک دوره مختصر تاريخ علم کلام در اسلام (3)
  • انتشار كتاب التحريش ضرار بن عمرو
  • يک دوره مختصر تاريخ علم کلام در اسلام (2)
  • يک دوره مختصر تاريخ علم کلام در اسلام (1)
  • پاره هايی از ابو عيسی الوراق و حسن بن موسی النوبختي
  • دانشمندان گمنام ايران (3): سومين مشيخه زيدی – قسمت اول
  • مدتی اين مثنوی تأخير شد...
  • سيد عبدالله شبر، محدثی در سنت علامه مجلسی
  • مقدمه الکافی: کوششی برای شناخت عقايد کليني
  • جايگاه علمي و مذهبي كليني در ميان اماميه
  • از تنزيه الأنبيای شريف مرتضی تا تنزيه الانبيای حاکم جِشُمي
  • نکته ای درباره کتاب التحصين ابن طاووس و منبع ناشناخته آن
  • بررسی متن روايت مناظره شيخ صدوق در مجلس رکن الدوله بويهی
  • رديه ای بر زيديه از دوريستي
  • مناظره ای منسوب به هشام بن الحکم
  • رساله ای کلامی درباره وعد و وعيد از يک نويسنده اهل گيلان
  • مناقشه ای درباره يکی از کتابهای منسوب به قاضي عبدالجبار
  • ادبيات معتزلی در گذر تاريخ
  • فصلی در امامت از حاکم جشمي و رديه ای بر آن
  • معرفی يکی از کهنترين اسناد درباره امامت از يک نويسنده محتملا اسماعيلی مذهب
  • نقد يک نظريه غير تاريخی: در حاشيه مقاله علمای ابرار آقای کديور
  • معتزله در برابر اماميه: نمونه ابن الملاحمي
  • محمود الملاحمي المعتزلي في اليمن
  • چند کتاب با عنوان الکرّ والفرّ
  • نامه هايی به گيلان (معرفی کوتاه مجلدی ديگر از سيره منصور بالله)
  • معرفی کتاب الاستدراک از نويسنده ای مجهول
  • کتاب فدک عبد الرحمان بن کثير الهاشمي
  • يک رويکرد با دو نتيجه متفاوت؛ نگاهی گذرا به انديشه های محمد عابد الجابري و زمينه های آن
  • از ميراث غلات: رساله ای درباره سلمان فارسي
  • ادوارد سعيد و ميراث او
  • شادروان استاد محمد تقی دانش پژوه
  • سخنی با آقای کديور
  • آخرين پرده از نزاع اصوليان و اخباريان
  • نکته ای درباره يکی از استادان ناشناخته شيخ طوسي در نيشابور
  • نزاع اخباری / اصولی و پيشينه آن
  • بازمانده متن کتاب مقدمات علم القرآن محمد بن بحر الرهني
  • کتاب الفرق بين الآل والأمة تأليف محمد بحر الرُّهني و به روايت شيخ صدوق
  • بازمانده های کتاب الفروق بين الأباطيل والحقوق محمد بن بحر الرهني
  • مختصری درباره جايگاه حديث در ميان اماميه
  • سنت امالي نويسی در ميان محدثان (1)
  • عماد الدين طبري و نسخه های مختلف امالي شيخ طوسي
  • سرگذشت شاگرد ناشناخته شيخ صدوق و متن دفتر حديثی او

  • ansari.kateban.com -- copyright: 2006 - 2007 © -- Powered by kateban.com