ansari.kateban.com , Articles on Islamic manuscripts and bibliography by Hasan Ansari .


--(صفحه اصلى)--
نویسنده






آنچه در اين پايگاه اينترنتی منتشر می شود، بيشتر حاصل مطالعات دهه هفتاد شمسی است که تنها در مواردی محدود با اصلاحات و بازسازی منتشر می شوند. برای ديگر مقالات ...

آرشیو
  • ۱۳۸۵
  • اسفند
  • ۱۳۸۶
  • فروردين
  • ارديبهشت
  • خرداد
  • تير
  • مرداد
  • شهريور
  • مهر
  • آبان
  • آذر
  • دي
  • بهمن
  • اسفند
  • ۱۳۸۷
  • فروردين
  • ارديبهشت
  • خرداد
  • تير
  • مرداد
  • شهريور
  • مهر
  • آبان
  • آذر
  • دي
  • بهمن
  • ۱۳۸۸
  • ارديبهشت
  • مرداد
  • شهريور
  • مهر
  • آبان
  • آذر
  • بهمن
  • اسفند
  • ۱۳۸۹
  • فروردين
  • ارديبهشت
  • خرداد
  • تير
  • مرداد
  • شهريور
  • مهر
  • آبان
  • آذر
  • دي
  • بهمن
  • اسفند
  • ۱۳۹۰
  • فروردين
  • ارديبهشت
  • خرداد
  • تير
  • مرداد
  • شهريور
  • مهر
  • آبان
  • آذر
  • دي
  • بهمن
  • آمار بازدید
    بازدیدکنندگان تا کنون : ۱۵۸۷۸۸ نفر
    کاربران حاضر : ۴ نفر
    تعداد یادداشت ها : ۳۸۱
    بازدید از این یادداشت : ۱۰۵۰ نفر


    پر بازدیدترین یادداشت ها :


    Powered by Kateban.com
    2006/05/0

    « مطلب قبلی       صفحه اصلی       مطلب بعدی »

    يادی از دکتر شرف

    نسخه قابل چاپ
    سالها در دائرة المعارف بزرگ اسلامی توفيق آن را داشتم که از نزديک از محضر دانشی مرد بزرگی بهره مند شوم که بی ترديد يکی از مفاخر برجسته فرهنگی ايران بود. دکتر شرف تقريبا از آغاز تأسيس دائرة المعارف بزرگ اسلامی همکاری خود را با اين مرکز آغاز کرد و من هم که از سال 1367 با آن مرکزهمکاری داشتم، فرصتهای بسياری را می يافتم که محضر او را درک کنم. در برخی از اين سالها همراه يکی دو تن ديگر از مشتاقانش تقريبا دو تا سه بار در هفته خدمت او می رسيديم و از محضرش بهره می برديم. استاد شرف در دانشهای متعددی تخصص داشت و به بسياری ديگر از علوم آشنايی قابل ستايشی داشت. علاوه بر ادب عربی و فارسی که هر دو را نيک می دانست، دکتر شرف، در فلسفه يونانی و اسلامی محققی توانا بود و با آشنايی مناسبی که از يونانی داشت و نيز به دليل تخصص و دانش گسترده اش در ادب عرب، به خوبی از عهده فهم و تفسير متون فلسفی بر می آمد. وی فلسفه را به صورت انتزاعی و مجرد از تحولات تاريخی فرا نگرفته بود، بلکه به دليل علاقه وافری که به تاريخ و مطالعات تاريخی در دو حوزه ايرانی/ اسلامی و نيز تاريخ جهانی داشت و به ويژه اطلاع عميقی که از تاريخ مغرب زمين داشت، بنابراين فلسفه را در تحول تاريخی فرا گرفته بود. دکتر شرف در عين حال به خوبی فلسفه مدرسی و عصر رنسانس و فيلسوفان عصر جديد غرب را مطالعه کرده بود و به ويژه به دليل تحصيلاتش در انگلستان و سالها اقامت در آلمان، با تفاسير جديد و مکاتب نوين فلسفی آشنا بود و اين امر از کتابخانه شخصی او هم که در مورد آثار فلسفی غربی بسيار غنی بود، پيداست. او شعر هم می گفت و در عين حال اشعار بسياری نيز به فارسی و عربی از حفظ داشت. در محضرش عموما بحثهای مختلفی در می گرفت، به ويژه اگر عقيده اش درباره مسئله ای به چالش گرفته می شد. از ادب و شعر فارسی و عربی تا فلسفه و تاريخ و ادبيات غربی. شايد کسی به اندازه او در ايران آثار کلاسيک را نخوانده بود . بسيار استادانه از ادبيات و شعر غربی و از آثار ماندگار ادبی سخن می گفت. به دليل سنت خانوادگی و اقامت در کشورهای عربی، دکتر شرف مطالعات دينی خوبی داشت و در اين زمينه ها هم کتاب بسيار خوانده بود. ويژگی اصلی دکتر شرف خواندن بود. وی بسيار خوانده بود و البته بسيار کم هم نوشته بود. تنها به ضرورت می نوشت و از جمله ضرورتها کتابهايی بود که در دوره تدريس در دانشگاه و يا در در دوره همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی نوشته بود. فهرست نوشته هايش حاکی از تنوع تخصصهای اوست. او در عين حال که متافيزيک ارسطو را بر اساس اصل يونانی آن ترجمه کرده بود، اما توانايی نوشتن مقالاتی مانند ابوالعلای معری را نيز داشت. هم ارسطو و ابن سينا را می نوشت و هم درباره فلسفه هگل قلم می زد و سخن می گفت و در عين حال درباره محی الدين بهترين تحقيقات را به فارسی می نوشت. به جز عربی، که آن را نيک می دانست، به زبانهای انگليسی، آلمانی، فرانسه و يونانی تسلط داشت و چند زبان ديگر اروپايی را نيز به خوبی می شناخت. از ويژگيهای دکتر شرف، حضور در تحولات سياسی معاصر ايران و اطلاع دقيق بر مجاری امور سياسی بود. به دقت اخبار ايران و جهان را دنبال می کرد و از تحولات صد ساله اخير در حوزه فرهنگ و سياست خاورميانه به خوبی آگاه بود. جريانهای مذهبی و سياسی کشورهای عربی را نيک می شناخت و به خوبی قدرت تحليل داشت. از نزديک در جريان بسياری از مسائل سياسی بود و اين در سنت خانوادگی و نقش پدر دانشمندش در مسائل دوران پهلوی اول و دوران تبعيد و زندان ريشه داشت. با بسياری از رجال فرهنگ و سياست هفتاد ساله اخير ايران از نزديک آشنا بود و حکايتهای بسياری از آنها به خاطر داشت و نقل می کرد. کاش کسی از دوستانمان همت کند و آنها را به قلم آورد. ايران دوست بود و در عين تعصب بر ايرانی و هر آنچه متعلق به ايران است، از تعصبات کور ناسيوناليستی به دور بود و سهم فرهنگ و ادب عربی را به نيکی می شناخت و عقايد او درباره زبان و خط فارسی و نسبت ميان هويت ملی و هويت دينی و مذهبی ايران بسيار معتدل و برخاسته از دانش عميقش به تاريخ بود. برخلاف ظاهر گاه عصبی مزاجش، به غايت در ابراز نظر و عقيده، به ويژه آنجا که مربوط به مسائل علمی و ارزيابی مسائل تاريخی می شد، جانب اعتدال را رعايت می کرد و اسير گزافه گويی متعصبانه نمی شد و سهم هر کس و هر چيز را به نيکی می شناخت.
    بی ترديد قدر واقعی دکتر شرف شناخته نشد. وی اگر اقامت در فرنگ را برای هميشه برگزيده بود، بی ترديد در مقام يک استاد برجسته دانشگاه در ميان خاورشناسان و ايران شناسان می درخشيد و می توانست مقالات زيادی در ژورنالهای خاور شناسی منتشر کند؛ اما او چنانکه خود همواره از اين تعبير بهره می گرفت، "اهل تعينات" نبود و زندگی زاهدانه را در تهران ترجيح می داد. سخاوتمندانه خود را در اختيار شاگردانش قرار می داد و آنان را بهره مند از دانش ستايش آميز خود می کرد. به خاطر دارم يکبار که بر روی شخصيت ابو شاکر ديصاني کار می کردم، درباره ديصانيه از او پرسشی کردم و او شايد حدود سه ساعت در اين باره برای من سخن گفت و با بزرگواری مقاله ابن ديصان / برديصان خود را در اختيارم گذاشت تا مطالعه کنم. سالها بعد در درسهای ديصانيه در مدرسه عالی سوربن دقت سخنان دکتر شرف و تطابق آن را با نظرات برجسته ترين متخصصان اين فن دريافتم. کاش همتی شود و مجموعه مقالاتش يکجا منتشر شود.

    ارسال شده توسط حسن انصارى در تاريخ سه شنبه 27 آذر 1386 ساعت 6:56 بعدازظهر


    لینک ثابت این یادداشت:



    
    
    آخرین نوشته ها
  • يک متن معتزلی به روايت شيخ صدوق
  • مکتب تفکيک (2)
  • نسخه ای کهنه از اسماعيليان ری در يمن
  • نسخه ای از کتابی معتزلی در کتابخانه ای اسماعيلی
  • معرفی يک متن کهن شيعی درباره امامت
  • فقر فکری "مکتب تفکيک" (1)
  • امالي محمود بن العزيز (5): ابن العمراني معتزلی مذهب
  • ابو المفضل شيباني و نسخه کتاب الشافي في علوم الزيدية
  • مبانی اصولی / کلامی زيديان مکتب قديم (1): بازسازی کتاب الالفة والجملة تأليف محمد بن منصور المرادي (د. بعد از 290 ق)
  • ملل ونحل ابن شهرآشوب
  • توضيحاتی افزون درباره خاندان نقبای حسنی نيشابور
  • امالي محمود بن العزيز (4): ابو البرکات البغدادي و آل کاکويه
  • امالي محمود بن العزيز (3): زيديان معتزلی نيشابور
  • امالي محمود بن العزيز (2) : نکته ای درباره وزيری دانشمند
  • کتابی از فيلسوفی ناشناخته با سرنوشتی هولناک: امالي محمود بن العزيز الکاتبي (1)
  • اخبار فخّ وخبر يحيی بن عبد الله تأليف احمد بن سهل الرازي؛ کتابی مجعول (1)
  • اصول حديثی: ضرورت پژوهشی همه جانبه درباره اجازات شيعی
  • دشواره بازسازی متون: نمونه کتاب الوصيه عيسی بن المستفاد
  • رويارويي ابن سينا با معتزله در ري
  • کتابهای حسن بن سليمان الحلي
  • کتاب الکامل صاعد بن احمد الاصولي، کتابی در دانش کلام معتزلی
  • بازسازی دو کتاب از ابو عيسی الوراق و حسن بن موسی النوبختي
  • چند خاندان زيدی مذهب در ري سده های پنجم و ششم قمری و روايت امالي سمّان
  • کتاب النبوة شيخ صدوق
  • تصحيح کتاب الأبحاث في تقويم الأحداث
  • اربعينی نويافته از شيخ منتجب الدين رازي (1)
  • معرفی تفسيری ناشناخته از مکتب معتزليان ري
  • گامی در راستای بازسازی متن "مشيخه" يک محدث شيعی
  • رجال الشيعه ابن فضّال، به روايت دارقطني
  • فارسيّات ابو سعد سمّان و قطعه شعری نو يافته از رودکی
  • علمای شيعه در ذيل تاريخ بغداد ابن الدبيثي
  • يک طريق حديثی معتزلی: احاديث زمخشري
  • صوفی خوابگزار
  • دو نسخه کهنسال نو يافته از کتاب عمده ابن البطريق
  • سير مهاجرت يک نسخه: معرفی نسخه ای از ضياء الحلوم
  • از فلسفه اسلامی و تاريخ آن چه می دانيم؟
  • دو کتاب در کلام معتزلی از سده هفتم قمري
  • از مجموعه نسخه های خطی مونيخ (1)
  • تصحيح چند کتاب از حاکم جشمي: تحکيم العقول و ...
  • تشيع و ميراث کلامی اشعريان
  • علامه قزوينی و کتاب الياقوت ابن نوبخت
  • ضرورت تصحيح دوباره اين چند کتاب
  • چند کتاب کلامی تقديمی به يک امير فاضل شيعی
  • تفسير ابو القاسم التيمي
  • سراج العقول و چند کتاب ديگر از نويسنده يواقيت العلوم (2)
  • مصباح العرفان ومفتاح البيان علي بن سليمان البحراني و ديگر آثار او
  • چند کتاب ارزشمند کلامی
  • روضة المتقين سيد احمد علوي
  • اجازه ای از کنجي شافعي
  • از خزائن سليمانيه (3)
  • معرفی نسخه ای با تاريخ 421 ق از يک کتاب فقهی و خلافی از قاضي القضات دولت محمود غزنوي
  • از خزائن سليمانيه (2)
  • مناقب خوارزمی و نسخه ای کهنه از آن
  • يک کتابخانه با نسخه هايی ارزشمند
  • نسخه ای مهم و شايسته انتشار از صحيفه سجاديه
  • امالی شريف مرتضی و نسخه ای تازه از آن
  • دو نسخه تفسير الواضحِ عبد الله بن المبارک الدينوري و نکته ای درباره "طريقه فهرستی"
  • انواع مجالس اهل علم و "مجلس النظر"
  • از خزائن کتابخانه سليمانيه
  • تفسيری ناشناخته و محتملا از کرّاميان بلخ
  • نسخه ضوء الشهاب فضل الله راوندي به خط سيد حيدر آملي
  • باز هم درباره ناصريات (4)
  • پيشنهادی درباره آثار شريف مرتضی
  • رديه شريف مرتضی بر فلاسفه (2)
  • کتاب تراجم الأعاجم و زين المشايخ البقالي
  • يک دانشمند امامی ناشناخته از بيهق سده ششم قمری و معرفی آثاری از او
  • نسخه ای از ابانه در فقه ناصر اطروش همراه با زوائد آن: گردآوری شعيب بن دلير يا تدوينی از باجويه؟
  • زوائد الإبانة (2): نسخه ابن الوليد القرشي
  • چند نکته درباره ابانه چاپ مجلس (1)
  • تقابل معتزله و فلاسفه: از ابن الملاحمي تا رديه های زيديان معتزلی در سده ششم قمری
  • راه "نجات" از "فتنه" و "اختلاف" : سندی مهم درباره عقايد گروهی از شيعيان کوفه در اواخر سده دوم قمری
  • تحفه ای گرانقدر از خوارزم (3)
  • يک دانشمند و اديب امامی مذهب فراموش شده: نمونه ای از "انسان گرايی ادبی" در تشيع
  • پروژه ای برای تدوين تاريخچه فقه زيدی
  • تبيانی پيش از تبيان: تفسيری شيعی و ناشناخته از يک دانشمند اهل طوس
  • لبّ لباب و پرسشی چند
  • تفسير پديده وحی از معتزليان تا روشنفکری دينی معاصر (1): نظريه اشعريان
  • معرفی چند مشيخه نصيری
  • گزارش حميد الدين کرماني از انديشه ابو القاسم کوفي
  • أبو زيد العلوي وکتابه الإشهاد
  • نسخه کتاب الفاضح ابن رستم طبري
  • اصول روايی (4): آثار مفقود شيخ صدوق، چرا و چگونه؟
  • نکته ای درباره مذهب فردوسی
  • معنا و مفهوم "اصل" در ميانه دو شيوه اصولی و اخباری (3)
  • اصول حديثی (2)
  • انوار العقول و نويسنده آن
  • کتابی جديد از ميراث مکتب ري
  • فقه زيدی و برنامه عمل دولت (1)
  • مکتب تفکيک و فلسفه ستيزی
  • دو نسخه از کتاب مفقود نصر بن مزاحم
  • نسخه ای از يک کتاب مفقود ابن عقده، محدث نامدار شيعه
  • متن مکمل کتاب الحرة ابو معشر السندي
  • ادبيات مقتل الحسين (ع)
  • مقتل الحسين از عمار الدهني به روايت ابن السماک بغدادي
  • بحثی درباره دعای ندبه
  • محقق جعفری، متکلمی از تبار متکلمان شيعه
  • "اصل" نزد محدثان و نگاهی به نظريه تحليل فهرستی: نقدی بر يک رويکرد رجالی
  • با محمد ارکون در پاريس
  • کتابشناس نظريه پرداز
  • سنت امالی نويسی در ميان زيديه
  • روايتی جديد و منتشر نشده از تاريخ الأئمه و سهم حسين بن حمدان الخصيبي
  • تحفه ای گرانقدر از خوارزم (2)
  • بررسی يک نسخه نويافته: شرح مقدمه شيخ طوسي از يک دانشمند ناشناخته امامی مذهب
  • مونس الحزين شيح صدوق و بحثی درباره ميزان اصالت حکايت مسجد جمکران
  • معتزليان و تفسير قرآن
  • تحفه ای گرانقدر از خوارزم (1)
  • از ميراث زيديان ايران (2): نسخه ای شامل دو کتاب نحوی متعلق به يک کتابخانه زيدی شمال ايران
  • ضياء الدين مکي و کتاب الکفاية
  • نسخه شناسی و کتابشناسی (1)
  • ميراث زيديان ايران (1): کتابی کلامی از ابو مضر الشريحي
  • تفسير کتاب الله؛ متنی از کدامين دوران: نيمه سده هفتم يا اواخر سده هشتم؟
  • کتابی جديد از ابن فورک اشعری و کراميه
  • معرفی رسائل الحکمة العلوية
  • پيشنهادی برای تدوين نامنامه جامع دانشمندان ايران اسلامی
  • نسخه ای تازه ياب از المغني علي بن پيرمرد ديلمي
  • از گنجينه های نسخه های خطی (1)
  • صدر الدين سرخسي و تهافت الفلاسفه غزالي
  • نسخه ای کهن از تنزيه الأنبياء شريف مرتضی
  • سنت "سيره" نويسی زيديان و کتاب الحدائق الوردية
  • نسخه ای کهن از کتاب تبصرة الأدلة نسفي
  • امام يحيی بن حمزه و سهم او در دانشهای دينی
  • معرفی نسخه شماره 91 مجموعه گلازر کتابخانه دولتی برلين
  • درباره اصالت زيارت عاشوراء
  • نسخه ای ديگر از سيره منصوری
  • اصل , سرچشمه منابع حديثی
  • چهار مکتوب به گیلان و دیلمستان متعلق به نخستين سالهای سده هفتم قمری
  • دو نسخه کهن از دو کتاب کلامی و جدلی

  • ansari.kateban.com -- copyright: 2006 - 2007 © -- Powered by kateban.com