دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
برای ما بنویسید



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت

هادی بیات
۲۰ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۱۲:۰۳
جناب آقای دکتر انصاری سلام
عرض ادب و احترام دارم
بنده دانشجوی ترم آخر کارشناسی ارشد فلسفه دین دانشگاه علامه هستم.
چندی است با حضرتعالی و نوشته های پرارجتان آشنا گردیده ام. میخواستم از حضرتعالی تقاضا کنم با توجه حوزه نسبتا گسترده مطالعاتتان، بنده بی بضاعت را راهنمایی بفرمایید که برای حصول چشم اندازهایی وسیعتر و عمیقتر در حوزه فلسفه دین، مطالعه چه اثاری و یا آثار چه کسانی را واجب و ضروری میدانید؟ متوجهم که این سوال با این کلیت خود نشان از کم سوادی پرسشگر دارد ولی امیدوارم از راهنمایی استاد گرانقدر بهره مند شوم. (مثلا آیا آثار روشنفکران عرب مانند ابوزید و یا لااقل برخی آثارشان ..)
شاید چنین بپرسم هم بد نباشد: مثلا ده کتابی که به نظر حضرتعالی خواندشان برای الفبای کار ضروری است کدام است؟
پیشاپیش از اینکه وقت ارزشمند و ذی قیمت خود را برای پاسخ به اینجانب در اختیار مینهید بسیار سپاسگزارم.
با تشکر و احترام
هادی بیات

پاسخ: به زودی پاسخ خواهم داد
سیدقلندر هاشمی
۲۰ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۱:۰۱
با سلام. چگونه می توان به نسخ خطی مکتبة المصریة قاهره دست یافت. از راهنماییتان بسیار سپاسگزارم.

پاسخ: گمان نمی کنم آنلاين باشد
محمد رستمی
۱۲ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۱۵
جناب آقای دکتر انصاری
باسلام
وتشکر از مطالب بسیار خوب و موشکافانه حضرتعالی. دو سوال داشتم که پاسخگویی بدانها موجب امتنان خواهد بود:
۱-نظر حضرتعالی در خصوص عرفان  وعارفان علی الخصوص مسلک مرحوم سیدعلی آقای قاضی چیست؟
۲-در نوشته ای از مرحوم میرزامهدی ولایی نسخه شناس آستان قدس نام بردید.چقدر ایشان را میشناختید و یا چه کسانی را میشناسید که از احوالات ایشان اطلاع داشته باشند.
ارادتمند-رستمی
amin
۸ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۱:۳۵
بقیه نوشته جناب آقای دکتر محمدتقی سبحانی
ثانيا، تفسير "اظله و اشباح" از نظر ميرزا با برداشت غاليان از اين كلمات تفاوت جدى دارد. ميرزا اظله و اشباح را همان "ارواح" انسانها مى داند كه قبل از بدن ها خلق شده اند و در اين دنيا به بدن ملحق مى شوند. ايشان به تفصيل بحث كرده است كه عالم اظله و اشباح، حقيقت مادى دارد و تفاوتش با عالم دنيا تنها به اعراض آنهاست.
ثالثا، بر خلاف تصور ايشان، نظريه ميرزا در باب وجود و خلقت، بر عالم اظله و اشباح استوار نيست بلكه بر "عالم انوار" استوار است. از نظر ميرزا، عالم اظله و اشباح خود مثل عالم دنيا، يكى از مراتب خلقت است و نه منشأ خلقت.
رابعا، ايشان توجه نكرده است كه روايات اظله و اشباح در مصادر نخستين شيعه به فراوانى و به طرق مختلف و متنوع حضور دارد و به خطا فرموده اند "روايات اظله ريشه اصلى اش به روايات اهل سنت مى رسد. بعدها البته غلات شيعى از اين احاديث استقبال كردند"
حال خود قضاوت كنيد كه وقتى چنين بزرگوارى ادعا مى كند كه "آنان[ميرزا و شاگردان] خود گرفتار درهم آميختگى عقايد كلامى و فلسفى با احاديث اهل بيت هستند" به او چه بايد گفت!
amin
۳ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۷:۴۳
با سلام به دکتر انصاری
ناقدی که خود را در هر زمینه ای صاحب نظر می داند، از تاریخ گرفته، تا فلسفه، تا عرفان، تا کلام، تا حدیث و .....
به نظر می رسد اگر این شخصیت، کمی هم رفتاری علمی داشته باشد و در حوزه ای محدود و تخصصی سخن گوید، به علم و تقوی نزدیک تر است و خود را مصداق « الناس أعداء ما جهلوا» قرار ندهد.
جناب انصاری خود را در قله ای می بیند که می تواند تمام افراد را در پایین پای خود رصد کند و نسبت به آنان اظهار نظر نماید که خوب این شأن، شأن خدایی است که ایشان برای خود اختیار کرده است و رفتاری چون رفتار فرعون با دیگران است.
آقای دکتر انصاری نباید همچون برهم زنندگان سخنرانی های عمومی که اوائل انقلاب شاهد آن بودیم، فقط شعار دهد و کلی گویی کند. چنین رفتاری از چنین شخصیتی که می خواهد حرکتی علمی داشته باشد، خیلی بعید به نظر می رسد و جنبه های شعاری ایشان، این تفکر را به اذهان متبادر می کند که شاید چون بعضی از عالمین درباری، خود را به مخالفین تفکری خاص ...

پاسخ: سلام.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۲۹۴٫۳۹۴ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۶۶ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۱۶

پر بازدیدترین یادداشت ها :
مقالات شهريور ۱۳۹۶
اخبار السيد الحميري، از المرزباني، ص 21 وأخبرنا المرزباني قال: حدثنا عبد الله محمد ابن أبي سعيد البزار قال: حدثنا إسحاق بن محمد النخعي قال: حدثني الحسن بن المعتز الكسلان الكوفي عن أبيه عن السيد ابن محمد الحميري قال: رأيت النبي (ص) في المنام وكأنه في حديقة نخل وإلى جانبها أرض كأنها كافورة ليس فيها شئ، فقال لي: أتدري لمن هذه النخل؟ قلت: لا يا رسول الله قال:...
جمعه ۳۱ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۰۰
ابو يعقوب اسحاق بن محمد بن احمد بن ابان النخعي (د. 286 ق) از ادبای برجسته شيعی و از غلات معروف و صاحب طريقه ای است در عقايد غاليانه شيعی که تا چند قرن بعد از او همچنان تداوم و حضور داشته است. در منابع موجود نصيري درباره اختلافات او با پيشوايان نصيريه و اختلافات نصيريان با اتباع او که در آغاز بيشتر به اسحاقيه معروف بوده اند و بعدها با وجود تأثير پذيری عميق خود از نصيريه...
پنجشنبه ۳۰ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۵۰
آقای محمد باقر ملکيان در شماره بسيار مفيد و مختص شريف مرتضی از مجله کتاب شيعه مقاله ای دارند درباره نسبت کتاب ذريعه شریف مرتضی و عده شيخ. احتمال می دهم الآن نظر نويسنده درباره اين موضوع تغيير کرده اما چون محتوای اين مقاله با آنچه قبلاً از نويسنده اين سطور منتشر شد مخالف است مناسب ديدم اينجا به دو سه نکته اشاره کنم؛ به ويژه اينکه در اين مقاله نسبتی به مقام شريف...
چهارشنبه ۲۹ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۱۲:۳۲
اين روايت را علامه مجلسي در بحار الأنوار (جلد 30، ص 246 به بعد) نقل کرده و منبع خود را يکی از کتاب های مناقب می خواند که " أصل عتيق" بوده است. او در پايان نقل اين روايت که از مضامين و راويش مفضل جعفي معلوم است ريشه در سنت احاديث نصيريه و يا غلاتی مشابه آنان دارد درباره آن می نويسد: " وهذا الخبر وإن كان غريبا غير مذكور في الكتب المعتبرة ، لكن لما وجدناه في أصل عتيق أخرجناه"....
سه شنبه ۲۸ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۱۲:۳۱
امروز شماره خاص شريف مرتضی از مجله کتاب شيعه به دستم رسيد. کار خوبی است منتهی مناسب ديدم اينجا چند نکته را بيان کنم تا سردبير مجله دقت بيشتری بعد از اين در چاپ مقالات اعمال کند. آقای حيدر البياتی در مقاله کتابشناسی شريف مرتضی در فهم کلمات برخی از يادداشت های بنده در کاتبان درباره شريف مرتضی به خطا رفته اند و يا در نقل مطالب دقت نکرده اند. از اين میان است آنچه من...
سه شنبه ۲۸ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۸:۳۱
بنياد تفکر شيخی بر نظريه رکن رابع استوار است. اين نظريه گرچه به تصريح در کتاب های شيخ احمد احسایی و سيد کاظم رشتي ذکر نشده اما مبانی آن از سوی آن دو به صورت پراکنده و در عين حال پيوسته با ديگر مبانی اصلی منظومه فکری شيخيه مطرح شده است. حاج محمد کريم خان کرمانی بعداً اين نظريه را بسط داد و درباره آن در آثارش و از جمله مجلد چهارم ارشاد العوام به تفصيل بحث کرد. سخن ما...
چهارشنبه ۲۲ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۲۱
بر آگاهان بر مکتب شيخی و ميراث فکری و دينی شيخ احمد احسایی و اتباعش و از جمله سيد کاظم رشتي و حاج محمد کريمخان کرمانی پوشيده نيست که يکی از احاديثی که مبنای اصلی جهانبينی آنان و نظريه شان درباره عالم تکوين را تشکيل می دهد پاره ای است از حديثی به روايت مفضل جعفي و منسوب به امام صادق که از آن به حديث "اکوان سته" ياد می کنند. در اين نوشته نشان خواهيم ديد اين حديث از ميراث...
يكشنبه ۱۹ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۵۸
اين بحث قسمت اول از سلسله بحث هایی است از ميراث...
جمعه ۱۷ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۱۰:۴۴
خلاصه مقاله ای به زبان های انگليسی و فرانسه که سال گذشته منتشر...
چهارشنبه ۱۵ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۷:۲۹
محمود ابن الملاحمي (المتوفی سنة 536 الهجري) کان هو واحد من أهم المتکلمين المعتزلة في عصر ما بعد القاضي عبد الجبّار. کان يعيش في خوارزم و کان صديقاً و زميلاً للزمخشري، المفسّر المعروف المعتزلي. في عصره خوارزم کانت من أهم المراکز للفکر المعتزلي ونحن نعرف اليوم أنّ الفکر الاعتزالي دخل خوارزم منذ مدة قبل عصر الملاحمي. في القرن السادس الهجري کانت مدينة الري هي المرکز...
چهارشنبه ۱۵ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۶:۵۱
خلاصه مختصری است از مقاله ای که چند سال پيش به زبان فرانسه درباره اين موضوع منتشر...
دوشنبه ۱۳ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۸:۴۰
پيشگفتار فارسی کتاب در دست، چاپ نسخه برگردان نسخه ای خطی است از کتاب شرح مقدمة الکلام که اصل آن در مجموعه عاطف افندی در کتابخانه سليمانيه استانبول نگهداری می شود. اين نسخه نفيس و کهنسال شرحی است از عالمی امامی از حلب در سده ششم قمری بر مقدمه شيخ طوسی در علم کلام که می دانيم خود از آثار بسيار ارزشمند شيخ است. اين رساله کوتاه شيخ طوسی، موسوم به مقدمة في المدخل الی...
دوشنبه ۱۳ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۸:۳۲
مقدمه فارسی کتاب حاضر چاپ نسخه برگردان کتابی است در علم اصول فقه از عالم و متکلم برجسته معتزلی خوارزم محمود الملاحمي (د. 536 ق) که تاکنون آثار ديگری از او در دانش کلام به چاپ رسيده است. نخستين بار ويلفرد مادلونگ با همکاری مارتين مکدرموت بخشهای باقيمانده از اثر مهم کلامی او به نام المعتمد في اصول الدين را منتشر کرد. پس از آن، کتاب الفائق وی که مختصر کاملی از کتاب...
دوشنبه ۱۳ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۸:۲۷
پیشگفتار فارسی کتاب حاضر چاپ نسخه برگردان کتاب المحجة البيضاء في أصول الدين تأليف حسام الدين عبد الله بن زيد العنسي (د. 667 ق)، يکی از مهمترين دانشمندان و متکلمان و فقيهان زيدی يمن است. اين کتاب در دانش کلام معتزلی/ زيدی است و نسخه حاضر شامل چهار قسمت اول کتاب است و شامل بحثهای مهم و ارزشمندی در خصوص توحيد، عدل، نبوت و مسائل وابسته به این موضوعات است. در مقدمه...
دوشنبه ۱۳ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۸:۲۵
پيشگفتار به قلم حسن انصاری کتابی که در برابر خود داريد چاپ نسخه برگردان مجموعه ای از رساله ها و کتابهای فلسفی است که تاريخ کتابت آن به دوران صفوی باز می گردد؛ دورانی که در آن سنت فلسفی در اسلام تجديد شد؛ آن هم با احيای مجدد سنت سينوی به جای کلام فلسفی متأثر از فخر رازي و خواجه طوسي. درست است که آرای فلاسفه مسلمان و به ويژه ابن سينا همواره در سده های پس از ظهور کلام...
دوشنبه ۱۳ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۸:۲۱
من در يک یادداشتی به مناسبتی سخنی کوتاه از نسبت کتاب الذريعة شريف مرتضی عدة الأصول شيخ طوسي گفتم. دوستی از من خواست در این باره توصيح بيشتری بنويسم. در برخی پژوهش های غربی درباره اصول فقه شيعی هم دیده ام در این باره سخنی گفته شده و به اشتباه چنین تصور شده که مطالب کتاب الذريعة بعد از کتاب شيخ نوشته شده و حتی در پاسخ به مواضع شيخ است. در اینجا چند نکته ديگر و مرتبط...
شنبه ۱۱ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۳:۳۸
8 ب: أخبرنا الإمام الأستاذ أبو جعفر محمد بن عمر بن أبي علي الجدرقاني بقرية وانجان رحمه الله // 9 الف أخ عبد المجيد بن عبدالغفّار العوفي أخ ابراهيم بن إسماعيل أخ علي بن أبي طالب الحسني أخ قاضي القضاة عبد الجبّار بن أحمد رحمه الله أخ أبو الحسن الخطيب بإصبهان ح عبد الله بن اسحاق ح عبد العزيز بن معاوية ح محمد بن ابراهيم ح بقية عن ثور عن خالد بن معدان قال لقيت واثلة بن...
جمعه ۱۰ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۹:۳۷
آقای مادلونگ، چنانکه گذشت، اثری از هشام بن الحکم را به عنوان منبع اصلی کتاب فرق الشيعة و آن هم منبعی که به عين الفاظ در اين کتاب نقل شده معرفی می کند. اين نظر فاقد دليل معتبر است. احتمالاً نويسنده فرق الشيعة از کتاب المقالات ابو عيسی الورّاق به عنوان منبع اصلی خود بهره برده و از آن طريق بعيد نيست کتابی از هشام در فرق شناسی شيعی، اگر حقيقتاً چنين اثری داشته، در...
چهارشنبه ۸ شهريور ۱۳۹۶ ساعت ۸:۵۴