دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همینک حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس می کند. همچنین در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
برای ما بنویسید



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت

محمد زارع
۱۵ ارديبهشت ۱۳۹۶ ساعت ۳:۳۹
جناب استاد انصاری آیا بررسی عوامل و پیامدهای مفقود شدن منابع تاریخی شیعه موضوع مناسبی برای رساله دکتری هست لطفا راهنمایی بفرمایید درصورت مثبت بودن پاسخ مساعدت می کنید ؟ ایمیل را لطف نمایید

با تحیات. جالب است. البته نیاز به دقت در تعیین مباحث مرتبط دارد
عباس مسیحا
۱۴ ارديبهشت ۱۳۹۶ ساعت ۱:۱۳
با سلام واحترام
اینجانب دانشجوی دکتری شیعه شناسی در موضوع رساله دکتری در خصوص اسماعیلیه نیاز به گفتگو و مشاوره با حضرتعالی دارم اگر ممکن است محبت فرموده ایمیل خود را ارسال نمایید با تشکر مسیحا

با تحیات. ممنونم. hf_ansari@yahoo.com
امیرمحمد سالاروند
۴ ارديبهشت ۱۳۹۶ ساعت ۱۳:۳۶
آقای انصاری، سلام
اشاراتتان در کانال تلگرامی به مسئلهٔ تصحیح متون حدیثی چندی است که فکر مرا مشغول کرده. یاد دارم که چند سال پیش در مقدمه نهج‌البلاغه ترجمه شهیدی​ خواندم که هنوز به متن نهایی نرسیده‌ایم. وقتی در گذشته سیر می‌کنم این تنها چیزی است که به یاد دارم درباره این مسئله​، قبلاً هنگام خواندن متون حدیثی به اینکه تصحیح کیست، چه شیوه‌ای​ را اتخاذ کرده و ... دقت نمی‌کردم. این داستان درباره متون ادبی کاملاً به گونه‌ای دیگر است. راستش را بخواهید اشارات شما و مطالب دیگری​ که پراکنده شنیدم موجب شد که به حال خود تأسف بخورم.
بگذریم.
چند سؤال داشتم.
اشاره کرده بودید که باید به متون مصحح اهل سنت توجه کرد. امکان دارد که نام چند عنوان از این کتاب‌ها​ را بگویید که از نمونه‌های درخشان تصحیح باشند؟ اگر شد با مشخصات نشر و ... کتابخانه‌ها که کتاب خیلی کتاب نمی‌خرند اما شاید در نمایشگاه بشود پیدایشان کرد. و بعد کتاب‌هایی که درباره تصحیح متون حدیثی‌اند یا مقاله‌هایی ...
اصلاً چه کسانی شاخص‌اند در این راه؟
خلاصه آنکه پیاده‌ام و علاقه‌مند، اگر وقت داشتید و حوصله که راهنمایی‌ام کنید همیشه وام‌دارتان خواه
سید محمد صادق رضوی
۲ ارديبهشت ۱۳۹۶ ساعت ۲۳:۵۴
با سلام خدمت استاد بزرگوار و تشكر از مطالب و تحقيقات دقيق شما،
در ضمن مقاله ی ( دانشمند شيعی در عصر شاه شيخ ابو اسحاق اينجو) به تحقیق رساله ثلاث و اربعون حدیثا توسط سید حسن موسوی اشاره فرمودید، تا جایی که اطلاع دارم چنین اثری چاپ نشده ، آیا در حال تحقیق است؟
متشکرم

سلام علیکم. ظاهرا در تراثنا چاپ شده
سلمان حسین زاده
۱۹ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۲۳:۴۰
با عرض سلام و احترام
بنده یکی از شاگردان استاد سید علیرضا حسینی شیرازی هستم که تعلیقه های رجالی کافی دارالحدیث اثر ایشان است. یک روز نظر جناب دکتر انصاری در رابطه به تعلیقه های کافی ایشان مطرح شد و ایشان یک طرح خوبی داشتند. از خدمت شما خواستارم که ایمیل جناب دکتر را بفرمایید تا بنده خدمتشان عرض نمایم.


hf_ansari@yahoo.com
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۲۳۱٫۵۱۳ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۳۱۰ نفر
تعداد یادداشت ها : ۸۹۵

پر بازدیدترین یادداشت ها :
مقالات فروردين ۱۳۹۶
نظریه تعویض سند که چند دهه ای است مبنای تصحیح برخی اخبار و احادیث در مباحث فقهی قرار گرفته و حتی مقالات و کتاب هایی هم درباره آن نوشته شده اصلاً گویا ریشه اش به اردبیلی صاحب جامع الرواة می رسد. او با وجود دقت ورزی هایی که در کار حدیث داشته اما در تحلیل شیوه شیخ در اسانید تهذیبین دچار خطا شده بوده است و همین مبنای تألیفی از اوست که گرچه اصلش موجود نیست اما خودش...
دوشنبه ۲۸ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۹:۱۹
متنی که شیخ صدوق در کتاب ارزشمند خود عیون اخبار الرضا از نوشته ای منسوب به امام رضا (ع) و مشتمل بر تکه ای به نقل از مأمون به عنوان یک سند دولتی در ارتباط با ولایتعهدی امام رضا و موضع بنو سهل و در ارتباط با آنان با عنوان کتاب الحباء والشرط و بدون سند نقل می کند به احتمال متآخم به یقین ساختگی است. شیخ صدوق منبع نقل را نمی آورد و فقط می گوید آن را در کتابی دیده (ووجدت في...
دوشنبه ۲۸ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۹:۱۷
کسی از من پرسیده جایی این اواخر دیده است که در اندر فضائل عبد الجلیل قزوینی رازی، نویسنده والا مقام کتاب شریف نقض و مقام علمی او در دانش کلام به گفتاری از ابن فندق استناد شده است. از من می پرسید چنین چیزی صحت دارد؟ به او نوشتم این بر اثر کم دقتی، خطا و خلط میان دو عبد الجلیل است؛ به شرحی که می آید: ابن فندق در معارج نهج البلاغه از عبد الجلیل رازی نام برده و گفته که...
شنبه ۲۶ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۱۲:۳۳
درباره روضه کافی تاکنون پژوهش بایسته ای صورت نگرفته است. درباره انتساب آن به کلینی برخی تردیدهایی کرده اند (نک: ریاض العلماء، 2/262). آنچه مسلم است آن است که اسناد آن با دیگر اسناد کتاب کافی و شخص کلینی شباهت دارد. با وجود آنکه نام آن در میان کتاب های مختلف کتاب الکافی آمده با این وصف هیچ دلیل استواری در دست نیست که ثابت کند کلینی آن را بخشی از کتاب کافی قرار داده بوده...
جمعه ۲۵ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۹:۰۴
آقای دکتر کدیور در مقاله قرائت فراموش شده ابن جنید را از پیروان نظریه "علمای ابرار" بر می شمارند و در این راستا به دو مطلب منقول از او استناد می کنند. استناد به هر دو مطلب متکی بر استنباطاتی است سخت مخدوش. شاهد اول آقای دکتر کدیور نقلی است از شیخ مفید در المسائل السرویة. عبارت شیخ مفید از این قرار است: "... وأجبت عن المسائل التي كان ابن الجنيد جمعها وكتبها إلى أهل...
پنجشنبه ۲۴ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۲:۱۰
سال ۶۹ شمسی بود که مقاله کوتاهی در مجلد سوم دائره المعارف بزرگ اسلامی نوشتم درباره ابن جحام، محدث امامی سده چهارم قمری که کتابی دارد درباره آیاتی از قرآن که بنابر تأویل شیعی درباره اهل بیت و حضرت امیر نازل شده. نسخه این کتاب موجود نیست اما نقل هایی زیاد از آن در کتاب های ابن طاووس و به ویژه شرف الدین استرابادی (تأویل الآیات الظاهره) موجود است. آن زمان در آن مقاله...
دوشنبه ۲۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۴:۳۸
در مقاله ای که به زبان انگلیسی درباره هدایه خصیبی سال گذشته منتشر کردم از این نکته بحث کردم که در میان نسخه های خطی کتاب هدایه الکبرای خصیبی اختلافاتی دیده می شود و شماری از آنها برخی روایات و حتی یک باب افزون دارند. در آنجا نوشتم که به احتمال قوی دو باب آخر این کتاب از افزوده های بعدی است و بیشتر مبتنی بر روایات خصیبی است و نه تألیف مستقیم او. در این قسمت ها...
دوشنبه ۲۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۴:۳۷
یکی از تأسف های بزرگ در رابطه با تاریخ حدیث شیعی این است که از تعداد بسیار کمی کتاب حدیثی که از عصر قبل از کلینی به دست رسیده تعداد مهمی از آنها یا نسخه کهنه سال گواهی شده ای ندارند یا کاتبان در آن نسخه ها دست برده و هویت و اسناد آنها پر ابهام است. تعدادی از انها هم با وجود اینکه نسخه های کهنه ای دارند، مانند بصائر الدرجات اما در نسخه ها دست برده شده و دارای...
دوشنبه ۲۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۴:۳۶
با وجود تلاش های ستایش برانگیزی که در چاپ چشم نواز و زیبای کتاب کلینی از سوی دار الحدیث صورت گرفت متأسفانه این چاپ هم همانند چاپ های قبلی این کتاب همچنان چاپی است غیر انتقادی. سازواره اختلافات نسخه ها در پاورقی ها مستقل از توضیحات تکمیلی و دیگر بخش های پاورقی ها قرار نگرفته و بنابراین کار را برای بررسی نسخه بدل ها مشکل می کند. پاورقی های توضیحی درباره مباحث متنی...
دوشنبه ۲۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۴:۳۵
یکی از مشکلات کتاب های حدیثی شیعه و متونی که از چند سده نخستین باقی مانده مشکلات نسخه های آنهاست. اینجا به طور خاص به مشکل سابقه تاریخی نسخه ها و تحولات متنی و نقل اسانید احادیث توجه دارم. از کتاب های حدیثی قبل از عصر کلینی از چند کتاب مانند مصباح الشریعه و توحید مفضل و یا تفسیر العسکری و مانند آن که بی تردید اصیل نیستند اگر بگذریم تعداد کتاب ها و متن هایی که به...
دوشنبه ۲۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۴:۳۴
در سال های اخیر اظهار نظرهایی خاص درباره تاریخچه تحول ادبیات حدیثی پروژه تدوین تاریخچه حدیث شیعی را با چالش های تازه روبرو کرده است. همگام با امکانات جدید کامپیوتری و دستیابی های آسان تر به نسخه های خطی و چاپ تصحیحات جدید تحقیقات و مطالعات زیادی به زبان فارسی درباره حدیث و تاریخچه آن در تشیع امامی منتشر شد منتهی با این وصف مبانی نظری به کار گرفته شده از سوی...
دوشنبه ۲۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۴:۳۳
وقتی فهرست های نجاشی و شیخ و منتجب الدین و معالم العلماء و چند متن دیگر درباره فهارس کتب شیعی متقدم را می بینم از دو جهت متأسف می شوم: یکی رویکرد حداقلی برای معرفی نویسندگان و عالمان متقدم و حتی غفلت از ذکر تاریخ وفیات بسیاری از آنها. این وضعیت وقتی با نوشته های رجالی و تراجمی اهل سنت مقایسه شود بیشتر خود را نشان می دهد. در حالی که در مورد بسیاری از عالمان کهن و...
دوشنبه ۲۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۴:۳۲
ابن طاوس در آثارش از کتاب ها و متن های بسیاری نقل می کند. بخشی از این نقل ها از کتاب های کهن امامیه و از اصول و مصنفات قدیم آنهاست. برخلاف ابن ادریس که گویا تنها گزیده هایی از شماری از کتاب های قدما در حدیث را شاید در مجموعه ای کشکول مانند و مشابه مجموعه های جباعی در اختیار داشته ابن طاووس از نقل هایش بر می آید که نسخه های کتاب ها را مستقلا در اختیار داشته و البته...
دوشنبه ۲۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۴:۳۱
در فاصله چند ماه گذشته پاره ای اوقات روی رسائل اخوان الصفا کار می کردم و هویت مؤلفان آن. الآن تقریباً این اطمینان را پیدا کرده ام که این رسائل را نه می توان به اسماعیلیان پیشا فاطمی متعلق دانست و نه اسماعیلیان فاطمی. البته در تمایلات شیعی نویسندگان آن نمی توان تردیدی داشت. اینکه درباره مذهب فکری آنان چه می توان گفت را به زودی تحریر و منتشر خواهم کرد... آقای دانیل...
دوشنبه ۲۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۴:۳۰
یکی از مشکلات جدی که به ویژه در سال های اخیر خود را بیشتر نشان داده و آن هم به دلیل وجود اینترنت و رسانه های اجتماعی و مجازی و ماهواره ها، بال و پر دادن به روایاتی است خرافی و بی اصل که نقل محافل و منابری خاص است و بعد البته سر از اینترنت در می آورد. بر اساس تجربه شخصی عرض می کنم که تقریباً روزی نیست همه ما اهالی حوزه پژوهش های تاریخی و حدیثی با پرسش هایی درباره صحت و...
دوشنبه ۲۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۴:۲۸
دو دانشمند محترم آقایان دکتر عبد الکریم سروش و دکتر محسن کدیور هر کدام در نوشته هایی زیارت جامعه را متعلق به غالیان شیعی دانسته اند. آقای سروش آن را "مرامنامه شیعیان غالی" خوانده و آقای کدیور "اکثر مفاد" آن را مبتنی بر اندیشه‌ی «غلات مفوّضه» دانسته اند. من با این نظرات موافق نیستم. در متن زیارت جامعه هیچ شاهدی وجود ندارد که نشان دهد این متن بر اساس مبانی و مرام غلات...
دوشنبه ۲۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۴:۲۷
دیروز و امروز، جمعه و شنبه دو روز کارگاه علمی و آموزشی فشرده ای داشتیم با دانشجویان دکتری بخش مطالعات خاورمیانه دانشگاه پرینستون درباره شیوه ها و دشواره های کار با نسخه های خطی و تصحیح متون. من و همکارم خانم زابینه اشمیتکه سلسله بحث هایی در این زمینه ها در سه بخش مختلف ارائه دادیم و چند نفری از دانشجویان هم کتاب ها و مطالعاتی را ارائه دادند. من در بخش های مختلف...
دوشنبه ۲۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۴:۲۶
بی تردید کتاب کافی مهمترین کتاب شیعه امامی است. آینه ای است از تفکر و فقه و نظام اخلاقی و ایمانی تشیع و مکتب اهل بیت. این به سبب مجموعه ای است که از احادیث امامان شیعه در این کتاب عرضه شده و منبع الهام بسیاری از تحولات فکری و فقهی و اعتقادی تشیع در سده های بعدی بوده است. با وجود آنکه از سرچشمه های دیگری برای احادیث اهل بیت پیامبر که در سنت های زیدی و یا سنی مذهب...
دوشنبه ۲۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۴:۲۵
- بررسی روایات بصائر در کتاب الاختصاص: از يک مورد در همين نقلهای الاختصاص شايد بتوان نتيجه گرفت که منبع نقل او بصائر الدرجات روايت محمد بن يحيی العطار بوده است (روايت احمد فرزندش از پدر؛ نک: ص 269). در جای ديگری نقلی از سعد ديده می شود که آن را می توان با فرض مقبول ما متناسب يافت که متن بصائر الدرجات موجود برخاسته از "استخراج" بصائر سعد اشعري است و شايد در نسخه اصلی اين...
چهارشنبه ۲ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۸:۴۲
خلاصه مقاله: در اين مقاله ما درصدد هستيم تا ماهيت کتاب بصائر الدرجات که منسوب به محمد بن الحسن الصفار، از محدثان برجسته امامی در نيمه دوم سده سوم قمری است را مورد مطالعه قرار دهيم. به همين دليل ناچار هستيم که در آغاز توضيحی درباره موضوع اين کتاب به دست دهيم و کتابهای ديگری را هم که تحت همين عنوان در ادبيات امامی شناخته می شوند، مورد بررسی اجمالی قرار دهيم. آنگاه به...
چهارشنبه ۲ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۸:۳۶
3- اما فرض سومی هم قابل تصور است که از تلفيق دو فرض قبلی می توان از آن دفاع کرد و نويسنده اين سطور بيشتر به اين فرض سوم تمايل دارد و آن اينکه متن کنونی بصائر الدرجات، متنی است که محمد بن يحيی العطار آن را فراهم کرده بوده و ابوالقاسم حمزة بن القاسم و نيز احمد فرزند خود عطار آن را از او روايت می کرده اند؛ اما بر خلاف فرض اول و با توجه به آنچه که در فرض دوم گفتيم، اين کتاب...
سه شنبه ۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۰۲
من در طی سال ها اهل نوشتن نقد بر نوشته های دیگران نبودم. گاهی در نوشته های خودم اگر ضروری بود به اختصار شیوه یک محقق و یا مصحح را نقد مختصری می کردم و یا اگر نکته مرتبطی بود که با دیدگاه و نظر من اختلاف داشت خیلی کوتاه نظر خود را درباره آن مطرح می کردم. چند سال اخیر در چند مورد برخلاف رویه خودم عمل کردم. نخست مقالات و نوشته هایی در نقد مکتب تفکیک نوشتم. این کار را به...
سه شنبه ۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۹:۰۴
2- اما فرض و راه حل دوم برای کتاب بصائر الدرجات اين است که اين کتاب را محصول فرايند پيچيده ای از تأليف بدانيم. در حقيقت اين نکته که علاوه بر محمد بن يحيی العطار، احمد بن محمد العاصمي هم شماری از احاديث موجود در متن بصائر را برای کليني روايت می کرده، می تواند نشان از آن داشته باشد که نمی توان تنها عطار را مسئول روايت متن بصائر و يا دست کم بخشی از آن دانست؛ بنابراين...
سه شنبه ۱ فروردين ۱۳۹۶ ساعت ۶:۲۱