دربارۀ نویسنده
حسن انصاری عضو هيئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرينستون، مدرسه مطالعات تاریخی است. همزمان در ایران او عضو شورای عالی علمی مرکز دائره المعارف بزرگ اسلامی است. وی همچنين عضو شورای مشاوران دائرة المعارف ایرانیکا (دانشگاه کلمبیا-آمریکا)، "عضو وابسته" مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (بخش مطالعات اديان کتاب) و عضو انجمن بين المللی تاريخ علوم و فلسفه عربی و اسلامی (پاريس) است. در فاصله بین سال های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ حسن انصاری به عنوان استاد مهمان با رتبه پروفسور در دانشگاه پرینستون، بخش خاور نزدیک تدریس کرد.
حسن انصاری، متولد سال ۱۳۴۹ شمسی در تهران است. تحصيلات خود را در رشته علوم تجربی در مدرسه علوی تهران در سال ۱۳۶۷ به پايان برد. انگيزه های خانوادگی و نيز تحصيل در مدرسه ای با آموزشهای دينی وی را از سالهای دورتر به تحصيل و مطالعه در ادبيات عرب، فقه و اصول و عقايد و معارف دينی واداشت. پس از دبيرستان، در گروه فلسفه دانشکده ادبيات دانشگاه تهران مشغول به تحصيل شد و در کنار آن دانشهای دينی کلاسيک را هم زمان ادامه داد. بدين ترتيب در کنار تداوم مراحل تحصيل در فقه و اصول و نيز کلام و فلسفه اسلامی، تا اندازه ای فلسفه های غربی را آموخت. علاقه به مطالعات و آموزشهای کلاسيک دينی و بهره وری از محضر استادان اين حوزه ها، او را همچنين به مطالعه تطبيقی باورهای مذهبی و کلامی و انديشه های فيلسوفان اسلامی رهنمون کرد و چند سالی را به تحصيل و مطالعه در کلام، حديث و عقايد شيعی و فلسفه اسلامی گذراند. حسن انصاری پس از چندی به مطالعه تاريخ روی آورد و آن را هم زمان در کنار ادامه تحصيل در زمينه فلسفه و دانشهای دينی کلاسيک مورد توجه قرار داد. در کنار همه اينها همکاری با دائرة المعارف بزرگ اسلامی دستمايه ای برای آشنايی با شيوه های تحقيق تاريخی و شناخت منابع کهن را برای او فراهم کرد. همکاری او با مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، در قالب تأليف، کتابشناسی و همکاری با کتابخانه مرکز، ويراستاری، رياست يکی از بخشهای علمی و عضويت در هيئت عالی علمی تا سالها تداوم داشت. در همين سالها به ويژه به سفارش مرکز دائرة المعارف به تأليف مقالات زيادی در حوزه تاريخ، رجال، کلام و فرق مذهبی پرداخت. از اوائل دهه هفتاد مطالعاتش را در حوزه فلسفه محض و فلسفه های مضاف در مکاتب مغرب زمين، اديان و تاريخ ملل و نحل گسترش داد. مدت زمانی در بيروت، علاوه بر مطالعه در نسخه های خطی، تحصيلات دانشگاهی خود را در حوزه فلسفه غرب و فلسفه و انديشه سياسی اسلامی ادامه داد و از نزديک با برجسته ترين متفکران و روشنفکران عرب آشنايی پيدا کرد و نزد برخی از آنها تحصيلات خود را پی گرفت. از اواخر دهه هفتاد و همزمان با ادامه تحصیلات در علوم دینی و حوزوی به نوشتن در مجلات علمی و دانشگاهی در ايران در زمينه های کلام و فرق، حديث، تاريخ و انديشه سياسی کلاسيک اسلامی آغاز کرد و مقالات متعددی در نشريات نشر دانش، معارف (مرکز نشر دانشگاهی) و برخی ديگر منتشر کرد. وی در همين دوره و نيز در سالهای بعد در چندين کنفرانس داخلی و خارجی شرکت کرد و مقالاتی ارائه نمود و همچنين با شماری از مؤسسات فرهنگی کشور در انجام پروژه های مختلف در زمينه های تاريخی و کتابشناسی همکاری نمود و در برخی نهادهای آموزشی داخل و خارج ایران، تاريخ علم کلام و ملل و نحل تدريس کرد. حسن انصاری سال ۱۳۸۱ ايران را به منظور ادامه تحصيل به قصد کشور فرانسه ترک کرد و تحصيلات تکميلی خود را در رشته فلسفه و تاريخ اديان در مدرسه کاربردی مطالعات عالی سوربن ادامه داد و نخست موفق به اخذ درجه ديپلم عالی گرديد (با تدوين دانشنامه ای در زمينه سهم محمد بن يعقوب الکليني در حديث شيعی) و سپس در همين دانشگاه در فروردين ۱۳۸۸ از رساله دکتری خود دفاع کرد (با تدوين پايان نامه ای در زمينه منابع انديشه امامت و غيبت در تشيع امامی).
او سال ۱۳۸۸ به برلين آمد و دوره پست دکتری خود را در دانشگاه آزاد برلين در چارچوب پروژه "علوم عقلی در اسلام قرون ميانه" طی نمود. او پژوهشگر ارشد علم کلام و فلسفه اسلامی در دانشگاه آزاد برلين (انستيتوی مطالعات اسلامی) و مدرس اصول فقه و تاريخ علم کلام در اين دانشگاه در طی سالهای گذشته بوده است. از او تاکنون مقالات متعددی در موضوعات تاريخ علم کلام و تشيع امامی در ژورنالهای خارجی منتشر شده است.
برای ما بنویسید



نمایش ایمیل به مخاطبین





نمایش نظر در سایت

هادی بیات
۲۰ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۱۲:۰۳
جناب آقای دکتر انصاری سلام
عرض ادب و احترام دارم
بنده دانشجوی ترم آخر کارشناسی ارشد فلسفه دین دانشگاه علامه هستم.
چندی است با حضرتعالی و نوشته های پرارجتان آشنا گردیده ام. میخواستم از حضرتعالی تقاضا کنم با توجه حوزه نسبتا گسترده مطالعاتتان، بنده بی بضاعت را راهنمایی بفرمایید که برای حصول چشم اندازهایی وسیعتر و عمیقتر در حوزه فلسفه دین، مطالعه چه اثاری و یا آثار چه کسانی را واجب و ضروری میدانید؟ متوجهم که این سوال با این کلیت خود نشان از کم سوادی پرسشگر دارد ولی امیدوارم از راهنمایی استاد گرانقدر بهره مند شوم. (مثلا آیا آثار روشنفکران عرب مانند ابوزید و یا لااقل برخی آثارشان ..)
شاید چنین بپرسم هم بد نباشد: مثلا ده کتابی که به نظر حضرتعالی خواندشان برای الفبای کار ضروری است کدام است؟
پیشاپیش از اینکه وقت ارزشمند و ذی قیمت خود را برای پاسخ به اینجانب در اختیار مینهید بسیار سپاسگزارم.
با تشکر و احترام
هادی بیات

پاسخ: به زودی پاسخ خواهم داد
سیدقلندر هاشمی
۲۰ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۱:۰۱
با سلام. چگونه می توان به نسخ خطی مکتبة المصریة قاهره دست یافت. از راهنماییتان بسیار سپاسگزارم.

پاسخ: گمان نمی کنم آنلاين باشد
محمد رستمی
۱۲ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۱۱:۱۵
جناب آقای دکتر انصاری
باسلام
وتشکر از مطالب بسیار خوب و موشکافانه حضرتعالی. دو سوال داشتم که پاسخگویی بدانها موجب امتنان خواهد بود:
۱-نظر حضرتعالی در خصوص عرفان  وعارفان علی الخصوص مسلک مرحوم سیدعلی آقای قاضی چیست؟
۲-در نوشته ای از مرحوم میرزامهدی ولایی نسخه شناس آستان قدس نام بردید.چقدر ایشان را میشناختید و یا چه کسانی را میشناسید که از احوالات ایشان اطلاع داشته باشند.
ارادتمند-رستمی
amin
۸ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۱:۳۵
بقیه نوشته جناب آقای دکتر محمدتقی سبحانی
ثانيا، تفسير "اظله و اشباح" از نظر ميرزا با برداشت غاليان از اين كلمات تفاوت جدى دارد. ميرزا اظله و اشباح را همان "ارواح" انسانها مى داند كه قبل از بدن ها خلق شده اند و در اين دنيا به بدن ملحق مى شوند. ايشان به تفصيل بحث كرده است كه عالم اظله و اشباح، حقيقت مادى دارد و تفاوتش با عالم دنيا تنها به اعراض آنهاست.
ثالثا، بر خلاف تصور ايشان، نظريه ميرزا در باب وجود و خلقت، بر عالم اظله و اشباح استوار نيست بلكه بر "عالم انوار" استوار است. از نظر ميرزا، عالم اظله و اشباح خود مثل عالم دنيا، يكى از مراتب خلقت است و نه منشأ خلقت.
رابعا، ايشان توجه نكرده است كه روايات اظله و اشباح در مصادر نخستين شيعه به فراوانى و به طرق مختلف و متنوع حضور دارد و به خطا فرموده اند "روايات اظله ريشه اصلى اش به روايات اهل سنت مى رسد. بعدها البته غلات شيعى از اين احاديث استقبال كردند"
حال خود قضاوت كنيد كه وقتى چنين بزرگوارى ادعا مى كند كه "آنان[ميرزا و شاگردان] خود گرفتار درهم آميختگى عقايد كلامى و فلسفى با احاديث اهل بيت هستند" به او چه بايد گفت!
amin
۳ آبان ۱۳۹۶ ساعت ۷:۴۳
با سلام به دکتر انصاری
ناقدی که خود را در هر زمینه ای صاحب نظر می داند، از تاریخ گرفته، تا فلسفه، تا عرفان، تا کلام، تا حدیث و .....
به نظر می رسد اگر این شخصیت، کمی هم رفتاری علمی داشته باشد و در حوزه ای محدود و تخصصی سخن گوید، به علم و تقوی نزدیک تر است و خود را مصداق « الناس أعداء ما جهلوا» قرار ندهد.
جناب انصاری خود را در قله ای می بیند که می تواند تمام افراد را در پایین پای خود رصد کند و نسبت به آنان اظهار نظر نماید که خوب این شأن، شأن خدایی است که ایشان برای خود اختیار کرده است و رفتاری چون رفتار فرعون با دیگران است.
آقای دکتر انصاری نباید همچون برهم زنندگان سخنرانی های عمومی که اوائل انقلاب شاهد آن بودیم، فقط شعار دهد و کلی گویی کند. چنین رفتاری از چنین شخصیتی که می خواهد حرکتی علمی داشته باشد، خیلی بعید به نظر می رسد و جنبه های شعاری ایشان، این تفکر را به اذهان متبادر می کند که شاید چون بعضی از عالمین درباری، خود را به مخالفین تفکری خاص ...

پاسخ: سلام.
آمار بازدید
بازدیدکنندگان تا کنون : ۱٫۲۹۴٫۲۹۹ نفر
بازدیدکنندگان امروز : ۱۷۸ نفر
تعداد یادداشت ها : ۱٫۰۱۶

پر بازدیدترین یادداشت ها :
مقالات مرداد ۱۳۹۱
يکی از عالمان ناشناخته خوارزمی دانشمندی است به نام زين المشايخ ابوالفضل محمد بن أبي القاسم بن بابجوک البقّال/البقّالي الخوارزمي النحوي، ملقب به الأدمي (در گذشته پايان جمادی الآخره 562) که از عالمان حنفی و از شاگردان زمخشري و به احتمال بسيار زياد از دانشمندان معتزلی اين شهر بوده است. نويسنده اين سطور پيش از اين مقاله کوتاهی درباره او در اين سايت منتشر کرد. در آنجا...
سه شنبه ۳۱ مرداد ۱۳۹۱ ساعت ۲۱:۳۹
پيشتر در اين سايت و در کتاب بررسيهای تاريخی نسخه اعتقاد نامه ای شيعی را معرفی کرديم که حدود سال 490 ق نوشته شده بود. آن زمان من تنها عکسی ناقص از مجموعه ای که شامل اين اعتقادنامه بود و در کتابخانه کوپريلی نگهداری می شود را در اختيار داشتم (کوپريلی؛ فاضل احمد پاشا، ش 1589؛ نک: فهرست کوپريلی، 2/ 262). بعداً در استانبول اصل نسخه را ديدم و نکته مهمی بر نويسنده اين سطور مکشوف...
دوشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۹۱ ساعت ۳:۲۷
در دنباله يادداشتهای نويسنده اين سطور درباره شخصيت متکلم اشعری و شافعی مذهب قزوين در سده ششم قمری، بهاء الدين ابو محمد النجّار (متولد 493 و درگذشته575 يا 580 ق)، نويسنده کتاب يواقيت العلوم و دراري النجوم در اينجا فهرستی از آثارش را که خود او در پايان کتاب کلامی اش سراج العقول به وديعت نهاده است، بر اساس نسخه خطی کهنسال آن و موجود در کتابخانه آياصوفيا (ش 1848) ارائه می...
يكشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۱ ساعت ۲۱:۵۹
مجموعه 122 گلازر در کتابخانه دولتی وين شامل چندين کتاب ارزشمند است که تاکنون مورد توجه قرار نگرفته است. نخستين کتاب از اين نسخه خطی يمنی، الرسالة القاضية لأعناق القدرية الکاذبة است در رد بر اشعريان تأليف دانشمند زيدی و معتزلی يمن در سده هفتم قمری، حميد بن أحمد المحلي معروف به حميد الشهيد. تاريخ کتابت نسخه کتاب حميد، 786 ق است. حميد بن أحمد آثار ديگری هم در نقد...
يكشنبه ۲۹ مرداد ۱۳۹۱ ساعت ۱۵:۰۳
دنباله نسخه هايی که در آمبروزيانا ديده ام را اينجا معرفی می کنم: نسخه د 226 نسخه کهنه و ارزشمند شرح الرسالة الناصحة تأليف المنصور بالله عبد الله بن حمزة. 2 الف: کتاب شرح الرسالة/ الناصحة في الدلائل الواضحة/ تصنيف الإمام المنصور بالله / القائم بأمر الله أمير المؤمنين / (در حاشية: أبي محمد) وخليفة ربّ العالمين/ عبدالله بن حمزة بن سليمان بن/ رسول الله صلی الله...
يكشنبه ۱۵ مرداد ۱۳۹۱ ساعت ۱۷:۳۱
در ادامه معرفی نسخه های خطی برخی از کتابخانه های اروپايي که توفيق بررسی داشته ام، تعدادی از نسخه های خطی که در کتابخانه آمبروزيانا ديده ام را اينجا معرفی می کنم. اين يادداشت قسمتهای متعدد ديگری هم دارد که به تدريج ارائه خواهد شد. نسخه سی 178 نسخه سيره المهدي لدين الله أحمد بن الحسين؛ از امامان سده هفتم قمری يمن. از اين سيره نسخه های متعددد ديگری در کتابخانه های...
يكشنبه ۱۵ مرداد ۱۳۹۱ ساعت ۱۴:۳۲
از ميان نسخه های ارزشمندی که در کتابخانه آمبروزيانا (ميلان) ديده ام؛ يکی مجموعه ای است شامل مجموعه رساله ها و کتابهای قاسم رسّي و نيز چند اثر ديگر زيدی و نيز متونی از امامان شيعه و از جمله خطب حضرت امير و نيز نسخه ای کهنه از مصباح الشريعه منسوب به امام جعفر صادق (ع)؛ به شماره سی 186. عنوان آغازين نسخه چنين است: کتاب الدليل الکبير تأليف الإمام ترجمان الدين القاسم بن/...
يكشنبه ۱۵ مرداد ۱۳۹۱ ساعت ۱۴:۲۰
در برخی کتابهای زيديه به نشوان حميري، دانشمند و اديب و لغت دان و مؤرخ برجسته يمن در سده ششم قمری و با گرايشات ويژه زيدی کتابی در تفسير قرآن نسبت داده شده با عنوان التبيان في تفسير القرآن. در مورد ريشه اين انتساب جای کار هست و البته مقصود من در اين يادداشت بحث درباره اين موضوع نيست (درباره او، نک: مقاله اسماعيل الأکوع درباره او که بعداً صورت کتاب گرفت و مستقلاً هم به...
چهارشنبه ۱۱ مرداد ۱۳۹۱ ساعت ۱۴:۱۶
کتاب اللوامع تأليف ابو سعد خرگوشي، دانشمند و صوفی اواخر سده چهارم قمری کتابی است در تفسير و تشريح برگزيده ای از آيات قرآنی اما نه به شيوه معمول و بل در ضمن ارائه مجالسی هر کدام در يک موضوع و با محوريت و يا دست کم به بهانه آيات قرآنی و با افزودن احاديث و حکايات و اشعار و توضيحات نويسنده آن؛ توضيحاتی در قالب فصل بندی مطالب و تبيين و "تفصيل" شقوق مطالب و مفاهيم قرآنی....
سه شنبه ۱۰ مرداد ۱۳۹۱ ساعت ۵:۰۹
پيش از ادامه بحث در رابطه با دانشمندی که بنا داريم در اين سلسله يادداشتها وی و آثارش را معرفی کنيم، مناسب ديدم که در اين شماره بحثی حاشيه ای را درباره دانشمندی ديگر مطرح کنم که وی هم در همين راستای پيوند تشيع و تصوف کوشا بوده است در دوره ای کم و بيش پيش از سيد حيدر آملي. آنچه در پی می آيد خلاصه ای است از مطالعات نويسنده اين سطور درباره جلال الدين الصوفي. الکشکول...
يكشنبه ۱ مرداد ۱۳۹۱ ساعت ۱۶:۲۴